بازار ۱۵۰ میلیون دلاری فناوری‌های شناختی

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری اندازه فعلی بازار فناوری‌های شناختی کشور را حدود ۱۵۰ میلیون دلار ذکر کرد و گفت: ایران در این حوزه در میان ۲۰ کشور اول دنیا قرار دارد.

به گزارش ایسنا، عطاءالله پورعباسی در نشست خبری امروز، یکشنبه ۲۴ خردادماه ضمن قدردانی از رسانه‌ها برای پوشش موضوعات مرتبط با علوم شناختی در دوران جنگ تحمیلی ۴۰ روزه، گفت: در طول این دوره شاهد بودم که اخبار حوزه علوم شناختی، به‌ویژه در موضوع جنگ شناختی، به خوبی پوشش داده شد. به نمایندگی از همه نهادهای فعال در این حوزه از اصحاب رسانه تشکر می‌کنم و امیدوارم با کمک، همت و همراهی شما زمینه ارتقای تابلوی شناختی کشور بیش از پیش فراهم شود.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌ شده در یک سال گذشته این ستاد، اظهار کرد: مهمترین اتفاقی که همه ما درگیر آن بودیم و اخبار آن را دنبال می‌کردیم، جنگ تحمیلی ۴۰ روزه بود که کشور با آن مواجه شد. بر اساس گزارش‌های موجود، شاید مهمترین عرصه نبرد در این دوره و همچنین در سایر جنگ‌هایی که طی سال‌های اخیر در جهان شاهد بوده‌ایم، عرصه مغز و شناخت انسان باشد. این موضوع صرفاً یک ارزیابی شخصی نیست، بلکه بر پایه گزارش‌ها و مطالعات علمی مطرح می‌شود.

پورعباسی با تاکید بر اینکه امروزه شاهد تغییر پارادایم در جنگ‌ها هستیم و جنگ‌ها به سمت جنگ‌های شناختی حرکت کرده‌اند، ادامه داد: در این حوزه مؤلفه‌های متعددی وجود دارد که نهادهای مختلف در آن نقش‌آفرینی می‌کنند و یکی از مهمترین ابعاد آن، مساله تاب‌آوری شناختی جامعه است.

وی با اشاره به نقش رسانه‌ها در جنگ‌های شناختی، گفت: در همین دوره جنگ، رسانه‌های خارجی و بیگانه تلاش گسترده‌ای داشتند تا با اثرگذاری بر ادراک عمومی جامعه، بر تصمیم‌گیری‌ها و کارکردهای عالی شناختی مردم تأثیر بگذارند، اما جامعه ایرانی الگوی متفاوتی از رفتار شناختی را به جهان ارائه کرد.

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های شناختی تأکید کرد: بر اساس نظر بسیاری از کارشناسان و متخصصان حوزه علوم شناختی، نمونه این رفتار اجتماعی و شناختی به این شکل در دیگر نقاط جهان کمتر مشاهده شده است. در بسیاری از جنگ‌ها زمانی که منطقه‌ای مورد اصابت قرار می‌گیرد، براساس چارچوب‌های شناختی متعارف، مردم به دلیل برآوردهای منطقی از آن منطقه فاصله می‌گیرند و از حضور در آن اجتناب می‌کنند، اما در ایران شاهد بودیم که در برخی موارد مردم برای اعلام حمایت و همبستگی در صحنه حضور پیدا کردند.

وی ادامه داد: صحنه‌هایی که مردم در خیابان‌ها خلق کردند، به این شکل در بسیاری از نقاط دیگر جهان سابقه نداشته است و همین مساله موجب شد نوعی الگوی شناختی از ایران به نمایش گذاشته شود که نیازمند مطالعه و بررسی دقیق علمی است. بارها مطرح شده است که باید این الگو به صورت علمی مستندسازی، تبیین و به تعبیر جامعه علمی «فرمول‌بندی» شود تا بتوان آن را به عنوان یک الگوی برتر در سطح جهان معرفی کرد.

پورعباسی با اشاره به نقش علوم شناختی در دوران جنگ تحمیلی اخیر گفت: یکی از مهمترین عرصه‌های حضور علوم شناختی در این دوران، همین پدیده‌هایی بود که در جامعه شاهد آن بودیم. ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی نیز در این دوره در حوزه کمک به توسعه تاب‌آوری شناختی جامعه فعالیت‌های متعددی انجام داد. از همان ابتدای جنگ تلاش کردیم برای گروه‌های مختلف مخاطبان، محتوای دانشی و آموزشی در حوزه علوم شناختی تولید و ارائه کنیم.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی، ادامه داد: یکی از نخستین اقدامات ستاد، تدوین بسته‌های سیاستی برای سیاست‌گذارانی بود که وظیفه برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری در زمینه ارتقای تاب‌آوری شناختی جامعه را بر عهده داشتند. این بسته‌ها با بهره‌گیری از ظرفیت استادان و متخصصان حوزه علوم شناختی تهیه شد و در کوتاه‌ترین زمان ممکن در اختیار سیاست‌گذاران قرار گرفت.

وی خاطرنشان کرد: گروه دیگری از مخاطبان ما، متخصصان و مدیران فعال در حوزه‌های مختلف بودند که به دانش و ملاحظات شناختی نیاز داشتند. از این رو با گردآوری دیدگاه‌های متخصصان و صاحب‌نظران علوم شناختی، مجموعه‌ای مستند و علمی تهیه شد و از مسیرهای مشخص در اختیار مدیران و تصمیم‌گیران دستگاه‌ها و نهادهای مختلف قرار گرفت.

پورعباسی افزود: اقدام دیگری که در همان روزهای ابتدایی انجام شد، تدوین مجموعه‌ای از کدها و توصیه‌های رفتاری شناختی برای عموم مردم بود. با توجه به نیاز جامعه به ارتقای تاب‌آوری شناختی، این محتواها با همکاری متخصصان، تهیه و در قالب پوسترهای آموزشی طراحی شد تا به صورت گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر شود.

وی ادامه داد: خوشبختانه این مجموعه با استقبال قابل توجهی مواجه شد و تاکنون بیش از ۲۰۰ هزار بار دریافت شده است که نشان‌دهنده توجه و نیاز جامعه به این نوع محتواهای آموزشی و کاربردی است.

ظرفیت‌های زیست بوم ستاد علوم شناختی

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در زیست‌بوم علوم شناختی کشور، گفت: زیست‌بوم علوم شناختی ایران با برخورداری از حدود ۱۰ هزار پژوهشگر و فعال در این عرصه، در جایگاه‌های مختلف تصمیم‌سازی، سیاست‌گذاری، مدیریت و حتی مدیریت رسانه نقش‌آفرینی می‌کند. این مجموعه در طول دوره جنگ نقش بسزایی در کمک به کشور برای مدیریت مسائل شناختی و دستیابی به عملکرد مناسب در این حوزه ایفا کرد.

پورعباسی تأکید کرد: این دستاوردها حاصل بیش از ۱۵ سال تلاش برای شکل‌گیری و توسعه زیست‌بوم علوم شناختی کشور است؛ تلاشی که توسط پیشگامان این حوزه پایه‌گذاری شد.

تلاش‌های ۱۵ ساله دکتر خرازی

وی با قدردانی از بنیانگذاران این مسیر، گفت: در رأس این افراد، مرحوم دکتر خرازی قرار داشت که با همت و تلاش ایشان، ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی در سال ۱۳۹۰ شکل گرفت و فعالیت‌های این حوزه در مسیر توسعه و گسترش قرار گرفت.

پورعباسی با اشاره به روند شکل‌گیری زیست‌بوم علوم شناختی کشور، گفت: در طول ۱۵ سال گذشته و تا سال ۱۴۰۴، یعنی تا زمان شهادت دکتر خرازی، این زیست‌ بوم به سطحی از بلوغ و توانمندی رسید که توانست در یک بزنگاه تاریخی، خدمات مؤثری را در اختیار کشور قرار دهد.

وی با بیان اینکه در حال حاضر حدود ۱۰ هزار پژوهشگر و دانشمند در حوزه علوم و فناوری‌های شناختی در کشور فعالیت می‌کنند که از این تعداد، حدود هزار نفر در بخش فناوری فعال هستند، یادآور شد: این فناوران در قالب حدود ۱۶۰ شرکت در حوزه فناوری‌های شناختی فعالیت می‌کنند و در تلاش هستند تا نیازهای فناورانه کشور را پاسخ دهند.

وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر حدود ۶۰ شرکت دانش‌بنیان در این حوزه فعال هستند و تاکنون نزدیک به ۷۰ محصول فناورانه را در حوزه علوم شناختی و فناوری‌های عصبی تجاری‌سازی کرده‌اند.

پورعباسی با تأکید بر توانمندی‌های داخلی در حوزه فناوری‌های عصبی با بیان اینکه کشور ما اکنون از نظر دانش فنی در حوزه علوم و فناوری‌های عصبی تقریباً به خودکفایی رسیده است، افزود: حتی در فناوری‌های عمیق، فناوری‌های مرتبط با مغز مصنوعی و فناوری‌های مبتنی بر درمان اختلالات عصبی نیز به لطف فعالیت دانشمندان کشور، از دانش فنی قابل توجهی برخوردار هستیم. منظور از دانش فنی صرفاً تولید مقاله علمی نیست، بلکه دستیابی به چرخه کامل تولید، توسعه و به‌کارگیری فناوری است. به عنوان مثال، در برخی حوزه‌ها دانش فنی لازم برای استفاده از سلول‌ها در درمان در اختیار دانشمندان کشور قرار دارد؛ هرچند هنوز تا تجاری‌سازی کامل این فناوری‌ها فاصله داریم.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی معاونت علمی ادامه داد: گام نخست در تجاری‌سازی فناوری، دستیابی به دانش فنی است و خوشبختانه این دانش در بسیاری از حوزه‌ها در اختیار متخصصان کشور قرار گرفته است. اکنون نیز تلاش می‌کنیم هرچه سریع‌تر زمینه تجاری‌سازی این دستاوردها فراهم شود. رسیدن به این مرحله، فرآیندی بسیار پیشرفته، حساس و زمان‌بر بوده و حاصل سال‌ها تلاش و فعالیت مستمر دانشمندان و پژوهشگران کشور در این حوزه است.

*