افزایش سیلاب‌ها و ظهور دوباره یک «بیماری فراموش‌شده»

افزایش رخدادهای شدید آب‌وهوایی در سال‌های اخیر، تنها به خسارت‌های زیست‌محیطی محدود نمانده و نگرانی‌های تازه‌ای را درباره سلامت انسان ایجاد کرده است. یکی از این نگرانی‌ها، افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی مرتبط با تغییرات اقلیمی، به‌ویژه در جوامع روستایی است.

به گزارش ایسنا، بیماری‌های عفونی که از حیوان به انسان منتقل می‌شوند، همواره یکی از چالش‌های مهم سلامت عمومی بوده‌اند. این بیماری‌ها می‌توانند از طریق تماس مستقیم با حیوانات، محیط‌های آلوده یا آب و خاک منتقل شوند و اغلب در شرایط خاص محیطی گسترش بیشتری می‌یابند. یکی از این بیماری‌ها، لپتوسپیروز است؛ یک بیماری باکتریایی که در بسیاری از موارد از طریق آب‌های شیرین آلوده، خاک مرطوب یا تماس با ترشحات حیوانات ناقل به انسان منتقل می‌شود. تغییرات اقلیمی، به‌ویژه افزایش بارندگی، طوفان‌ها و سیلاب‌ها، شرایط مناسبی را برای ماندگاری و انتشار این باکتری‌ها فراهم می‌کند.

اهمیت پرداختن به این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم علائم این بیماری در انسان شباهت زیادی به بیماری‌هایی مانند آنفلوآنزا و کووید-۱۹ دارد. تب، سردرد، درد عضلانی و خستگی از نشانه‌های اولیه آن هستند و همین شباهت باعث می‌شود بسیاری از موارد شناسایی نشوند یا به‌اشتباه تشخیص داده شوند. در صورت تشخیص دیرهنگام، بیماری می‌تواند پیشرفت کرده و به عوارض جدی مانند نارسایی اندام‌ها، مننژیت و حتی مرگ منجر شود. از سوی دیگر، نبود واکسن انسانی برای این بیماری، ضرورت پیشگیری، پایش و آگاهی‌رسانی را دوچندان می‌کند.

پژوهشگران دانشکده پزشکی روستایی دانشگاه نیوانگلند استرالیا، به همراه محققان دانشکده علوم محیطی و روستایی همین دانشگاه، تحقیقی را درباره گسترش این بیماری انجام داده‌اند. این پژوهش که به بررسی ارتباط تغییرات اقلیمی با افزایش خطر لپتوسپیروز می‌پردازد، نشان می‌دهد که این بیماری دیگر محدود به مناطق گرمسیری نیست و در بخش‌های بیشتری در حال ظهور است.

در این تحقیق، پژوهشگران با مرور داده‌های موجود، گزارش‌های بیماری، و شواهد مربوط به شیوع لپتوسپیروز در انسان و حیوان، وضعیت کنونی پایش و آمادگی نظام سلامت را بررسی کرده‌اند. آن‌ها همچنین شرایط محیطی مؤثر بر بقای باکتری، مانند رطوبت، دما و سیلاب‌ها، و نقش حیوانات ناقل را مورد توجه قرار داده‌اند تا تصویر جامع‌تری از مسیر انتقال بیماری به دست آورند.

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که تعداد موارد ابتلا و شدت شیوع لپتوسپیروز در سطح جهانی و در استرالیا رو به افزایش است. سیلاب‌ها می‌توانند با شستن باکتری‌ها از خاک و مدفوع حیوانات، منابع آبی را آلوده کرده و باکتری را به فواصل دور منتقل کنند. همچنین مشخص شده که این باکتری در محیط‌های گرم و مرطوب می‌تواند برای ماه‌ها زنده بماند، موضوعی که خطر ابتلا را در مناطق غیرگرمسیری نیز افزایش می‌دهد.

در بخش نتیجه‌گیری، پژوهشگران تأکید می‌کنند که پایش کنونی این بیماری کافی نیست و احتمال زیادی وجود دارد که موارد انسانی متعددی شناسایی نشده باشند. آخرین بررسی‌های گسترده درباره شیوع انسانی این بیماری بیش از یک دهه پیش انجام شده و این خلأ اطلاعاتی، برنامه‌ریزی مؤثر برای پیشگیری را دشوار می‌کند. آن‌ها بر لزوم آزمایش‌های گسترده‌تر، آموزش عمومی و افزایش هوشیاری نظام سلامت تأکید دارند.

این یافته‌ها تنها به سلامت انسان محدود نمی‌شود و پیامدهای اقتصادی مهمی نیز دارد. لپتوسپیروز می‌تواند در دام‌ها باعث سقط جنین گسترده و کاهش تولید شود و خسارت‌های مالی قابل‌توجهی به صنایع دامداری وارد کند. تجربه برخی کشورها نشان داده که هزینه‌های ناشی از کاهش تولید و واکسیناسیون دام‌ها بسیار بالا است و بی‌توجهی به این بیماری می‌تواند زیان‌های بلندمدت به همراه داشته باشد.

این نتایج علمی‌پژوهشی در نشریه «Australian and New Zealand Journal of Public Health» منتشر شده‌ است. این نشریه تخصصی حوزه سلامت عمومی، به انجمن سلامت عمومی استرالیا وابسته است و به انتشار پژوهش‌های مرتبط با چالش‌های نوظهور سلامت می‌پردازد.

*