کتابخانه‌ها نیازمند حمایت خیرین و واقفان هستند

مهدیه قافله‌باشی، در نشست با اهالی رسانه که شنبه ۲۳ آبان در محل کتابخانه‌های عمومی استان قزوین برگزار شد، از تدوین ۲۷۰ برنامه متنوع تحت شعار «با کتاب گفتگو کنیم» خبر داد.

وی با اعلام اینکه ۲۴ تا ۳۰ آبان هفته کتابخوانی نام دارد، ادامه داد: امروزه کتابخانه‌ها دیگر محلی برای به امانت گرفتن کتاب نیستند بلکه به پایگاه‌های فرهنگی پویا تبدیل شده‌اند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان با اشاره به برنامه‌های هفته کتاب و کتابخوانی گفت: در روز سه‌شنبه، به مناسبت روز کتاب، برنامه‌ای ویژه با عنوان «کتاب بر خط» با مشارکت خانواده‌های ارتش برگزار خواهد شد. همچنین در سراسر استان، از طریق میز کتاب در تمامی کتابخانه‌ها، اجرا می‌شود.

وی افزود: در مجموع ۳۰۰۰ برنامه برای هفته کتاب و کتابخوانی پیش‌بینی شده است که بخشی از آن شامل برنامه‌های ویژه نابینایان در کتابخانه شهدا، نشست‌های نقد و شعرخوانی، مسابقات کتابخوانی، نمایشگاه‌های کتاب و اجرای پویش‌ها در ۴۳ کتابخانه سطح استان است.

قافله‌باشی با اشاره به تجربه‌ جدید در مواجهه کودکان با مدل‌های مدرن، گفت: برای نخستین بار شاهد نوع جدیدی از تعامل کودکان با کتابخانه‌های مدرن سیار بودیم که بسیار جالب توجه بود.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی قزوین با ارائه آمار دقیق از وضعیت استان، اعلام کرد: ما در حال حاضر در ۷۵ نقطه خدمت‌رسانی داریم که شامل ۴۴ کتابخانه نهادی و ۱۷ کتابخانه مشارکتی است. همچنین با افزودن یک دستگاه کامیون سیار به شهرستان بوئین‌زهرا جهت رفع نیاز مناطق پراکنده، ناوگان کتابخانه‌های سیار تقویت خواهد شد.

وی افزود: در حال حاضر ۳۳ هزار و ۷۰۰ عضو فعال داریم و کل منابع کتابخانه‌ای استان به ۹۳۳ هزار و ۱۶۶ نسخه می‌رسد. از نظر جمعیت‌شناختی، ۶۲.۳ درصد کاربران ما زنان، ۷۲.۷ درصد نوجوانان زیر ۲۵ سال و ۵۷.۱ درصد دانش‌آموزان هستند.

قافله‌باشی به پروژه‌های عمرانی اشاره کرد و گفت: کتابخانه شهدای قشلاق طی دو ماه گذشته با همت نوسازی مدارس، به بهره‌برداری رسید که از ۵ شهریور تاکنون بیش از ۱۰۰۰ نفر از آن بازدید کرده و ۲۱۰ عضو فعال جذب کرده است. همچنین فاز سوم کتابخانه امام خمینی(ره) با سرمایه‌گذاری سه میلیارد تومان، شامل سالن‌های غذاخوری دخترانه و پسرانه تکمیل شده است.

وی تصریح کرد: با توجه به نبود کتابخانه مرکزی در استان قزوین، کتابخانه امام خمینی با ۸۰۰۰ عضو، نقش اصلی را در خدمات‌رسانی ایفا می‌کند. این کتابخانه که حتی در روزهای پنجشنبه و جمعه نیز فعال است، با چالش عدم توازن در استفاده از ظرفیت‌ها روبروست.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان قزوین ادامه داد: در حالی که دانش‌آموزان و خانواده‌ها به شدت به کتابخانه امام خمینی مایل هستند و این امر منجر به کمبود صندلی و تجهیزات در این مرکز شده است، کتابخانه‌های دیگری همچون «شهدا»، «عارف»، «علامه» و «سنجیده» با وجود ظرفیت مناسب، با استقبال کمتری مواجه هستند. مدیریت این عدم توازن در توزیع جمعیت کتابخوان، از اولویت‌های پیش روی حوزه فرهنگی استان است.

وی همچنین از رشد پانسیون‌های مطالعاتی در استان خبر داد و گفت: تا به امروز ۶ مرکز مطالعاتی از اداره کل کتابخانه‌ها مجوز دریافت کردند و ۱۲ مرکز نیز در حال اخذ مجوز هستند.

قافله‎باشی در بخش تأمین منابع اظهار کرد: از مهر سال گذشته تاکنون، با بودجه‌ای بالغ بر ۶ میلیارد و ۵۹۳ میلیون ریال، تعداد ۱۶۶۱ قلم کالا خریداری شده است. همچنین از میان ۵۳ هزار و ۶۲۱ نسخه اهدایی، ۳۵ هزار و ۶۲۱ نسخه به ذخیره کتابخانه‌ای اضافه شده است. علاوه بر این، در قالب طرح تاک «تو انتخاب کن»، ۱۷۹۰ نسخه کتاب بر اساس نیاز واقعی مخاطبان خریداری شده است.

وی با اشاره به جایگاه درخشان استان گفت: قزوین در زمینه امانت کتاب جزو سه استان برتر کشور است و میزان امانت کاربران در استان ما در رتبه نخست قرار دارد. همچنین کتابداران استان قزوین از حیث فعالیت و کارایی در رتبه نخست کشور هستند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان قزوین تأکید کرد: با شاداب‌سازی فضاهای کتابخانه‌ای مانند کتابخانه‌های دبیرسیاقی و یادگار امام محمدیه که با همکاری شهرداری‌ها انجام شد، میزان جذب مخاطب تا ۱.۵ برابر افزایش یافته است و هدف اصلی، ایجاد فضاهای مجهز و شاداب برای جذب بیشتر کاربران است.

وی همچنین با اشاره به چالش‌های جذب نیروی انسانی گفت: از سال گذشته جذب ۱۱ نیرو آغاز شد که هشت نفر جذب اداره کل کتابخانه‌ها شدند و بقیه افراد نیز در حال جذب هستند، لازم به ذکر است که بگوییم که در کتابخانه‌های کلج و سیردان بخش طارم سفلی متقاضی کتابدار نداریم.

درخشش قزوین در لیگ کتابخوانی «مسجد، محله و کتابخانه»

قافله‌باشی از موفقیت استان قزوین در لیگ لیگ کتابخوانی «مسجد، محله و کتابخانه» خبر داد و خاطرنشان کرد: بر اساس آمارهای ثبت شده، استان قزوین با ثبت ۲۶۰ تیم، موفق شد رتبه دوم کشور را در میزان مشارکت از آن خود کند. این رقابت‌ها که در سطح ملی برگزار شد، استان فارس با ۳۷۸ تیم در رتبه نخست و استان خوزستان با ۲۳۲ تیم در رتبه سوم قرار گرفتند.

وی با ارائه جزئیات آماری افزود: از مجموع تیم‌های شرکت‌کننده، ۱۵۰۱ تیم در رده سنی کودک و ۱۰۴۲ تیم در رده نوجوان بودند. پس از برگزاری مراحل اولیه، ۶۰۸ تیم به فینال استانی راه یافتند که از میان آن‌ها، ۴۰ تیم برتر برای رقابت در مرحله نهایی کشور انتخاب شدند.

شکاف زیرساختی؛ شهرهای پرجمعیت بدون کتابخانه

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان قزوین با اشاره به چالش‌های توسعه، از وجود خلأهای جدی در توزیع کتابخانه‌ها در استان سخن گفت و تصریح کرد: در حال حاضر، حدود ۲۰ منطقه با جمعیت بیش از ۲۰۰۰ نفر در استان قزوین فاقد کتابخانه هستند؛ از جمله شهر کوهین که با وجود جمعیت بالا، همچنان نیازمند زیرساخت‌های فرهنگی است.

وی همچنین از وضعیت جذب نیروی انسانی خبر داد و گفت: در سال گذشته ۱۱ مجوز جذب نیرو صادر شد که تاکنون ۸ نفر در این جایگاه مستقر شده‌اند و فرآیند جذب سایر نیروها نیز ادامه دارد.

این مسئول همچنین با اشاره به ماده ۷۹ قانون مجازات جایگزین حبس، پیشنهاد داد: اگر در حوزه قضایی نیز استفاده از خدمات کتابخانه به عنوان جایگزین مجازات حبس ترویج شود، تحول بزرگی در فرهنگ مطالعه و کاهش آسیب‌های اجتماعی رخ خواهد داد.

تحول در خدمات؛ از کتابخانه‌های سیار تا بخش سالمندان

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان قزوین با اشاره به رویکرد جدید کتابخانه‌ها، آن‌ها را نهادی «خانواده‌محور» توصیف کرد و گفت: کتابخانه شهدا نیز خدمات ویژه‌ای برای معلولین، ناشنوایان و نابینایان ارائه می‌دهد.

وی درباره پروژه‌های توسعه‌ای تشریح کرد: کتابخانه شریف‌آباد برای نخستین بار دارای بخش اختصاصی برای سالمندان خواهد بود. درباره کتابخانه‌های سیار هم باید بگوییم که در حال حاضر ۱۰ نقطه تحت پوشش کتابخانه‌های سیار قرار دارد و در صورت تأمین اعتبار، این تعداد به ۱۰۰ نقطه خواهد رسید.

قافله‌باشی با تأکید بر نقش کتابخانه به عنوان پایگاه اصلی مقابله با آسیب‌های اجتماعی یادآور شد: اگر بتوانیم با ارائه منابع مناسب و ایجاد فضاهای متناسب با مخاطب، کتاب را در دسترس همگان قرار دهیم، همچنان اصیل‌ترین ابزار برای ارتقای دانش و آگاهی جامعه باقی خواهد ماند.

*