درمان قطعی بیش از ۹۰ درصد سرطان‌های پستان در مرحله اول

سودابه شهیدثالث امروز سه‌شنبه ۲۸ مهر در نشستی با اصحاب رسانه که به مناسبت هفته ملی سلامت بانوان که در معاونت مرکز بهداشت خراسان رضوی برگزار شد، با اشاره به اینکه سرطان پستان شایع‌ترین سرطان بانوان در ایران و جهان است، اظهار کرد: در مراجعه بیماران مشکل ما درمان نیست؛ مشکل اصلی غفلت از توده‌ها و تاخیر در مراجعه است و متاسفانه مراجعینی داریم که در مراحل نهایی و با انتشار بیماری به قسمت‌های دیگر بدن مراجعه می‌کنند. وقتی از مرحله ۱ به سمت مرحله ۴ می‌رویم، شانس درمان کمتر می‌شود. مرحله ۴ یعنی انتشار بیماری به خارج از عضو اصلی؛ همان چیزی که با واژه متاستاز شنیده‌ایم. در این مرحله دیگر درمان علاج‌بخش نیست و درمان، تسکینی است. تمام تلاش همه ما باید این باشد که بیماران در مراحل اولیه مراجعه کنند و خانم‌ها با خودمراقبتی و انجام تست‌ها بتوانند زود متوجه شوند که اگر تومور در مراحل ابتدایی است، می‌توان آن را تشخیص داد و به درمان قطعی رسید.

وی با بیان اینکه یکی از محورهای آگاهی‌بخشی در این هفته، غربالگری است، ادامه داد: غربالگری تست‌هایی است که می‌تواند در مراحل اولیه و حتی پیش از آنکه بیماری مهاجم شود، آن را تشخیص دهد و فرد را به درمان زودهنگام هدایت کند. غربالگری وقتی معنا دارد که بتوانیم بیماری را تشخیص دهیم و سپس درمان کنیم؛ اگر بیماری را تشخیص دهیم و بگوییم درمان خاصی نداریم، غربالگری اصلا معنا پیدا نمی‌کند. برای ۳ سرطان شایع، یعنی سرطان پستان، دهانه رحم و روده بزرگ در کل دنیا غربالگری داریم. در این موارد غربالگری بسیار کمک‌کننده است، بیماری در مراحل اولیه کشف می‌شود و با درمان آن، طول عمر بیماران افزایش پیدا می‌کند. تست غربالگری نباید تهاجمی باشد، در دسترس همه اقشار جامعه باشد و هزینه‌ای بر خانواده تحمیل نکند و نکته بعدی اینکه اگر بیماری را تشخیص دادیم، باید درمانی برای آن داشته باشیم و طول عمر فرد افزایش پیدا کند.

رئیس بیمارستان امید مشهد با اشاره به سرطان پستان، گفت: توصیه می‌شود که خانم‌ها در سنین ۲۰ تا ۴۰ سال هر ماه خودآزمایی پستان را انجام دهند؛ یک هفته بعد از پایان دوره پریود که پستان تقریبا به بافت طبیعی خود بازگشته است. معاینه توسط پزشک متخصص نیز در این سنین هر ۳ سال یک بار تکرار می‌شود. این توصیه‌ها برای کسانی است که ریسک افزایش‌یافته ندارند؛ یعنی در خانواده‌ای زندگی می‌کنند که ریسک سرطان پستان در آن بالا نیست. در سن ۴۰ سالگی، اولین اقدام غربالگری تصویربرداری، یعنی ماموگرافی که استاندارد طلایی است، به این برنامه اضافه می‌شود. بر حسب ضرورت و اگر پزشک صلاح بداند، سونوگرافی هم به آن اضافه می‌شود و از ۴۰ سالگی معاینه توسط پزشک متخصص سالی یک بار انجام می‌شود.

شهیدثالث بیان کرد: اگر فردی در خانواده‌ای با ریسک فامیلی زندگی می‌کند و مثلا مادرش در ۴۵ سالگی به سرطان پستان مبتلا شده، باید ۱۰ سال زودتر از سن ابتلای بستگان درجه یک خود یعنی از ۳۵ سالگی مراجعه کند. شرط این است که به سن ابتلای آن بستگان درجه یک وابسته است؛ اگر مادر در ۵۵ سالگی مبتلا شده باشد، به این خانم نمی‌گوییم از ۴۵ سالگی شروع کن، چون برای همه خانم‌ها از ۴۰ سالگی شروع می‌شود. اگر مادر در ۴۵ سالگی مبتلا شده، فرد باید از ۳۵ سالگی شروع کند. این تفاوت در مواردی که زمینه فامیلی وجود دارد بسیار مهم است.

توده سرطانی لزوما درد ندارد

وی با اشاره به اینکه چند باور غلط وجود دارد که از رسانه‌ها می‌خواهیم حتما به مردم اطلاع‌رسانی کنند، خاطرنشان کرد: بسیار می‌شنویم که می‌گویند این توده درد نداشت، بنابراین مراجعه نکردم. توده‌های سرطانی لزوما درد ندارند و بسیاری از آن‌ها زمانی دردناک می‌شوند که آن‌قدر پیشرفت کرده باشند که عروق و اعصاب را درگیر کرده یا در پستان به سطح پوست نزدیک شده باشند. هر توده نابجا در هر جای بدن عامل خطر است؛ نمی‌گوییم حتما سرطان است، اما عامل خطری است که فرد باید مراجعه و پیگیری کند. باور غلط دیگر این است که خانم‌ها می‌گویند هیچ‌کس در فامیل ما تا حالا سرطان نداشته و فکر نمی‌کردم مبتلا شوم. در یک آمار کلی، ۱۰ تا ۱۵ درصد سرطان‌ها نقش فامیلی و ژنتیک دارند و ۸۰ تا ۹۰ درصد به صورت تصادفی رخ می‌دهند؛ یعنی ممکن است برای اولین بار در یک فامیل کسی مبتلا شده باشد. پس اگر در فامیل سابقه نداشته، دلیل بر این نیست که من مبتلا نمی‌شوم.

رئیس بیمارستان امید مشهد با بیان اینکه مورد شایع دیگر ترس از نمونه‌برداری است، گفت: باور به اینکه اگر سوزن به توده زده شود، توده در بدن پخش می‌شود، باعث شده بیمار از ترس مراجعه نکند. بافت برداری هیچ دلیلی برای پخش شدن توده سرطانی نیست. شاید در موارد معدودی در مسیری که سوزن نمونه‌برداری عبور می‌کند احتمال کاشت وجود داشته باشد؛ این را خودمان می‌دانیم و هنگام درخواست نمونه‌برداری لحاظ می‌کنیم. باید جلوی این باورهای غلط گرفته شود تا خانم‌ها از مراجعه، رسیدن به تشخیص و نگرانی درباره درمان نترسند.

شهید ثالث با اشاره به اینکه خوشبختانه پیشرفت‌های بسیار زیادی در درمان به‌ویژه درمان سرطان پستان رخ داده است، تصریح کرد: البته در پزشکی هیچ چیز صددرصد نیست، اما اکثریت درمان‌های به‌روز دنیا در همین شهر وجود دارد. ما در بیمارستان امید با توجه به درمان‌هایی که انجام می‌دهیم، ادعا داریم که درمان‌های روز دنیا در بیمارستان‌های دانشگاهی ما هم انجام می‌شود؛ با تلاش‌هایی که از طرف روسای دانشگاه صورت گرفته است. دستگاه توموتراپی دستگاهی است که به طور خاص تومور را هدف می‌گیرد و اعضای سالم را از آسیب اشعه جدا می‌کند. گام اول اطلاع‌رسانی و آگاهی افراد از این است که در مراحل اولیه تشخیص دهند و مطمئن باشند اگر زود مراجعه کنند، همه درمان‌ها برایشان قابل انجام است. اگر بیماری را در مراحل اولیه کشف کنیم، در سرطان پستان ۹۰ درصد علاج قطعی خواهند شد؛ اما هرچه مرحله دیرتر شود، امید به درمان قطعی کاهش پیدا می‌کند. در مراحل بسیار پیشرفته، پس از درمان اولیه احتمال عود هم افزایش می‌یابد.

۸۵ تا ۹۰ درصد سرطان دهانه رحم مرتبط با ویروس HPV است

وی درخصوص سرطان دهانه، مطرح کرد: توصیه می‌شود فرد پاپ‌اسمیر انجام دهد و خوشبختانه امروز پاپ‌اسمیرهای مبتنی بر مایع هر ۲ سال یک بار کفایت می‌کند. اضافه شدن تست HPV DNA به پاپ‌اسمیر، که در آزمایشگاه‌های ما قابل انجام است نیز مطرح شده و اگر نتیجه آن منفی باشد، هر ۵ سال یک بار تست کفایت می‌کند. با آمدن تست‌های جدید، ناخوشایندی غربالگری هم کمتر شده است. یکی از نکات مهم این است که از سنین پایین‌تر، دختران و پسران را در خانواده و مدارس به رعایت اخلاق جنسی و ارتباطات کنترل‌شده آموزش دهیم. بالغ بر ۸۵ تا ۹۰ درصد موارد سرطان دهانه رحم مرتبط با ویروس HPV است و این ویروس با رعایت اخلاق جنسی، روابط کنترل‌شده و واکسیناسیون قابل پیشگیری است. تلاش‌های بسیار متعددی در جریان است و همکاران در معاونت بهداشتی و در سطح وزارتخانه سال‌هاست می‌کوشند تا این واکسیناسیون به برنامه واکسیناسیون کشوری اضافه شود و قطعا در آینده به آن سمت خواهیم رفت.

این متخصص رادیولوژی با اشاره به اینکه آخرین مورد، غربالگری سرطان روده بزرگ است که تنها مختص بانوان نیست و در بانوان در جایگاه سومین سرطان شایع قرار می‌گیرد، اظهار کرد: کولونوسکوپی پیش‌تر از ۵۰ سالگی شروع می‌شد، اما در رهنمودهای جدید به ۴۵ سال رسیده است. دلیل آن این است که متاسفانه سن ابتلا چه در جهان و چه در ایران پایین‌تر آمده است. اولین غربالگری در ۴۵ سالگی با کولونوسکوپی خواهد بود و تکرار آن هر ۱۰ سال یک بار است.

میانگین سن ابتلا به سرطان پستان در مشهد ۴۸ سال است

شهیدثالث بیان کرد: طبق آخرین داده‌های سامانه ثبت سرطان، ۱۷ تا ۱۸ هزار مورد جدید ابتلا به سرطان پستان در کشور گزارش شده که تقریبا با آمارهای جهانی مشابهت دارد. در بیمارستان امید نیز در سال گذشته ۵۰۰ تا ۶۰۰ مورد جدید مراجعه کرده‌اند که تحت درمان قرار گرفته‌اند؛ این تعداد در مراکز مختلف بسیار بالاتر است. سن شیوع جهانی با اوج ابتلا به سرطان پستان در ۵۵ تا ۶۰ سالگی است، اما آمارهای کشوری در ایران و منطقه ما نشان می‌دهد خانم‌ها ۱۰ سال جوان‌تر مبتلا می‌شوند و اوج سنی ۴۵ تا ۵۰ سال است. در مطالعاتی که در خود مشهد در چندین پایان‌نامه دانشجویی انجام شده، میانگین سن ابتلا ۴۷.۸ سال یعنی حدود ۴۸ سال بوده است. ۴۸ سالگی از نظر سیاست‌گذاری سن بسیار مهمی است، چون دقیقا در سنین فعال زندگی یک خانم است که رکن خانواده و مادر است و در محیط کاری، زندگی فعال و طولانی دارد.

*