سهم محدود ایران از بازارهای جهانی باوجود فراوانی و تنوع محصولات کشاورزی

به گزارش ایسنا، ابوالفضل روغنی گلپایگانی در همایش بین‌المللی توسعه، تولید و صادرات گل محمدی، گیاهان دارویی ارگانیک و فرآورده‌های آن با اشاره به ظرفیت‌های موجود در این حوزه اظهار کرد: آنچه امروز در این بخش مشاهده می‌شود، نشان‌دهنده بزرگی و اهمیت ظرفیتی است که می‌تواند در اقتصاد کشور نقش‌آفرینی کند.

وی افزود: هرچه به سمت توسعه اقتصادی و گسترش سبد درآمدی کشور حرکت کنیم، حوزه‌هایی مانند گیاهان دارویی، محصولات ارگانیک و فرآورده‌های مرتبط با آن می‌توانند یکی از بخش‌های مهم و اثرگذار باشند.

دبیرکل اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه بسیاری از کشورها از ظرفیت‌های اقتصادی خود بهره‌برداری بیشتری کرده‌اند، گفت: در برخی حوزه‌ها شاهد آن هستیم که کشورهایی مانند چین و دیگر کشورها توانسته‌اند از فرصت‌های موجود استفاده بیشتری کنند، در حالی که ایران با وجود برخورداری از ظرفیت‌های فراوان، هنوز نتوانسته به‌طور کامل از این فرصت‌ها بهره‌مند شود.

ضرورت استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی کشور

روغنی گلپایگانی با اشاره به توانمندی‌های ایران در بخش‌های مختلف اقتصادی اظهار کرد: کشور ما از ظرفیت‌های متنوعی برخوردار است و باید از همه فرصت‌هایی که در اختیار داریم برای خروج از شرایط موجود و افزایش سطح رفاه عمومی مردم استفاده کنیم.

وی ادامه داد: در جلساتی که با فعالان حوزه گردشگری، گردشگری سلامت و سایر بخش‌های اقتصادی داشته‌ام، همواره این موضوع مطرح بوده که ایران قابلیت‌های زیادی دارد و می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب، این ظرفیت‌ها را به فرصت‌های اقتصادی تبدیل کرد.

دبیرکل اتاق بازرگانی ایران با تأکید بر اینکه ایران از نظر منابع و ظرفیت‌های طبیعی کشوری غنی است، گفت: خداوند نعمت‌های بزرگی در اختیار کشور قرار داده، اما متأسفانه به دلیل استفاده ناکافی از این امکانات، از نظر درآمد سرانه ملی با فاصله قابل توجهی از جایگاه مطلوب روبه‌رو هستیم و باید برای بهبود این وضعیت تلاش کنیم.

زعفران و پسته، نمونه‌هایی از ظرفیت‌های مغفول مانده

روغنی گلپایگانی با اشاره به برخی محصولات شاخص ایرانی اظهار کرد: زعفران یکی از نعمت‌های بزرگ الهی در کشور است، همچنین پسته و دیگر محصولاتی که در ایران به وفور تولید می‌شوند، ظرفیت‌های مهمی برای حضور در بازارهای جهانی دارند.

وی افزود: بسیاری از این محصولات در جهان کمیاب هستند و کشورهای دیگر با وجود برخورداری کمتر از این منابع، با تمرکز بیشتر بر فرآوری، بازاریابی و ایجاد ارزش افزوده، توانسته‌اند سهم بیشتری از بازار جهانی به دست آورند.

دبیرکل اتاق بازرگانی ایران تصریح کرد: باید تلاش کنیم از ظرفیت‌هایی که در کشور وجود دارد، به‌ویژه در حوزه محصولات کشاورزی، گیاهان دارویی و محصولات ارگانیک، استفاده بیشتری کنیم و آنها را به مزیت‌های اقتصادی تبدیل کنیم.

کشاورزی قراردادی، مسیر توسعه تولید ارگانیک گل محمدی است

در ادامه نیز محمود تولایی - رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کاشان - با اشاره به اهمیت صنعت گل، گلاب، اسانس و گیاهان دارویی اظهار کرد: حضور در جمع فعالان این حوزه موجب نشاط و افتخار است. در فصل گل و گلاب، فضای کارگاه‌های فرآوری به‌گونه‌ای است که می‌توان رایحه‌ای شبیه «روح بهشت» را در آنها احساس کرد.

وی درباره محل برگزاری این همایش افزود: در ابتدا قرار بود این رویداد در کاشان برگزار شود، اما پس از بررسی‌ها به این جمع‌بندی رسیدیم که برگزاری آن در تهران، امکان حضور گسترده‌تر فعالان، مدیران و نمایندگان نهادهای حاکمیتی را فراهم می‌کند. ازاین‌رو، نخستین دوره این رویداد در تهران پایه‌گذاری شد.

گل محمدی منحصر به کاشان نیست

رئیس اتاق بازرگانی کاشان با بیان اینکه گل محمدی به منطقه خاصی محدود نمی‌شود، گفت: کاشان مسئولیت و بار معرفی گل محمدی و صنعت گلاب و اسانس را بر دوش گرفته است؛ اما همه مناطق ایران دارای گل و گل محمدی هستند و محصولات برخی مناطق، به دلیل برخورداری از شرایط اقلیمی متفاوت، حتی ممکن است کیفیت بالاتری داشته باشند.

تولایی افزود: سابقه، تجربه و شکل‌گیری فعالیت‌های تجاری مرتبط با گل محمدی از گذشته در کاشان متمرکز بوده است. اکنون نیز محصولات گیاهی تولیدشده در استان‌های مختلف در کاشان فرآوری می‌شوند و بخشی از فعالان کاشانی این صنعت در دیگر استان‌ها سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

وی ادامه داد: توسعه تولید گل محمدی در نقاط مختلف کشور، رقیب کاشان محسوب نمی‌شود؛ بلکه ظرفیت بزرگی برای توسعه اقتصاد کشاورزی و گسترش صنایع فرآوری کشور است.

باید از بازار به مزرعه برسیم

رئیس اتاق بازرگانی کاشان با اشاره به بازدید خود از مراکز تولید گل محمدی در اسپارتای ترکیه اظهار کرد: چند ماه قبل، با وجود اینکه فعالیت اصلی کسب‌وکار من ارتباط مستقیمی با اسانس گل محمدی ندارد، برای بررسی عملکرد رقبای ایران به اسپارتا سفر کردم.

وی افزود: در این سفر سه‌روزه از حدود ۱۰ تا ۱۵ کارخانه بازدید و با مزرعه‌داران و اعضای تعاونی‌های فعال در این حوزه گفت‌وگو کردم. نتیجه این بررسی‌ها نشان می‌دهد برای توسعه صنعت گل محمدی و تولید ارگانیک باید مسیر را از انتهای زنجیره آغاز کنیم؛ یعنی ابتدا بازار و محصول نهایی را بشناسیم و سپس براساس نیاز آن، تولید را سامان دهیم.

تولایی تصریح کرد: اگر بخواهیم تولید ارگانیک را توسعه دهیم، نمی‌توانیم فعالیت یک کشاورز خرده‌پا را به‌صورت منفرد مدیریت کنیم؛ زیرا ممکن است در زمین مجاور همان مزرعه برای درختان زردآلو، گیلاس یا دیگر محصولات از سم استفاده شود و همین موضوع استاندارد ارگانیک محصول را تحت تأثیر قرار دهد.

وی گفت: بنگاه‌های توانمند و افتخارآفرین کشور باید وارد این حوزه شوند و مدیریت تولید را بر عهده بگیرند. کشاورزان نیز آمادگی دارند در صورتی که محصولشان از قبل خریداری شود، ضوابط و نظارت‌های مورد نیاز تولیدکننده یا خریدار را بپذیرند.

تولید ارگانیک نیازمند نظارت از کاشت تا برداشت است

رئیس اتاق بازرگانی کاشان با تأکید بر اینکه تولید محصول ارگانیک فرآیندی زمان‌بر است، اظهار کرد: برای ارگانیک‌شدن یک محصول باید تمام مراحل داشت و برداشت تحت نظارت قرار گیرد. نهادینه‌شدن این شیوه تولید در بخش کشاورزی نیز به چند سال زمان نیاز دارد.

تولایی افزود: توسعه تولید ارگانیک فقط با توصیه به کشاورزان امکان‌پذیر نیست و فعالان اقتصادی و صنایع فرآوری باید برای خرید تضمین‌شده محصول، نظارت بر مزارع و مدیریت فرآیند تولید وارد عمل شوند.

وی ادامه داد: کشاورز زمانی می‌تواند الزامات سخت‌گیرانه تولید ارگانیک را رعایت کند که از فروش محصول و بازگشت سرمایه خود اطمینان داشته باشد. بنابراین، حلقه‌های مختلف زنجیره از مزرعه تا کارخانه و بازار باید به یکدیگر متصل شوند.

تمرکز بر گلاب، ایران را از محصولات پُرارزش دور کرده است

رئیس اتاق بازرگانی کاشان با اشاره به تفاوت ساختار صنعت گل محمدی در ایران و کشورهای رقیب گفت: بخش عمده گل محمدی ایران به گلاب تبدیل می‌شود؛ زیرا گلاب در داخل کشور بازار مصرف بزرگ و در دسترسی دارد. این بازار موجب شده است فعالان صنعت کمتر به تولید سایر فرآورده‌های گل محمدی توجه کنند.

تولایی افزود: ترکیه و بلغارستان نمی‌توانند مانند ایران بخش عمده محصول خود را به گلاب تبدیل کنند، زیرا بازار مصرف گلاب در این کشورها به گستردگی ایران نیست. به همین دلیل، به سمت تولید اسانس و فرآورده‌های مورد استفاده در صنایع آرایشی، بهداشتی و شیمیایی حرکت کرده‌اند.

وی تصریح کرد: در ایران محصولی را که به‌راحتی در دسترس بوده، مبنای کسب‌وکار قرار داده‌ایم و بخش زیادی از ظرفیت خود را به تولید گلاب اختصاص داده‌ایم؛ در حالی که کشورهای رقیب بر تولید فرآورده‌های دارای ارزش افزوده بالاتر تمرکز کرده‌اند.

رئیس اتاق بازرگانی کاشان ادامه داد: در سال‌های گذشته یکی از دغدغه‌های صنعت این بود که چگونه حجم بالایی از گلاب تولیدشده را نگهداری و سپس صادر کند. این وضعیت نشان می‌دهد باید سبد محصولات حاصل از گل محمدی را متنوع و تولید را متناسب با نیاز بازارهای هدف هدایت کنیم.

صنایع فرآوری باید توسعه پیدا کنند

تولایی خطاب به فعالان صنعت گیاهان دارویی و معطر گفت: مسیر توسعه تولید ارگانیک از توسعه بنگاه‌های فرآوری عبور می‌کند. فعالان اقتصادی باید برای گل خشک، گلاب، اسانس و سایر فرآورده‌های گیاهان دارویی برنامه داشته باشند و متناسب با تقاضای بازار، ظرفیت‌های جدیدی ایجاد کنند.

وی افزود: اگر قرار باشد یک محصول گیاهی واقعاً ارگانیک تولید شود، باید به سمت کشاورزی قراردادی حرکت کنیم؛ به‌گونه‌ای که شرکت یا خریدار، محصول را از قبل خریداری و همه مراحل تولید را مدیریت و کنترل کند.

رئیس اتاق بازرگانی کاشان با اشاره به تجربه فعالان صنعت خرما اظهار کرد: برخی فعالان این حوزه برای مدت طولانی محصول یک منطقه را پیش‌خرید می‌کنند، بر مراحل تولید و نگهداری آن نظارت دارند و هنگام برداشت نیز در منطقه حضور پیدا می‌کنند. این روش موجب ثبات کیفیت محصول و بهبود شرایط عرضه آن در بازار اروپا شده است.

وی ادامه داد: شرایط محصولات کشاورزی در هر سال تحت تأثیر عوامل اقلیمی تغییر می‌کند. هنگامی که یک مجموعه به‌طور مستمر بر تولید نظارت داشته باشد، می‌تواند کیفیت محصول را تثبیت و عرضه آن در بازارهای بین‌المللی را تضمین کند.

گل محمدی وارد اقتصاد کشاورزی مناطق مختلف شده است

تولایی با اشاره به گسترش کشت گل محمدی در مناطق گوناگون کشور گفت: امروز از شرق ایران و منطقه ارس گرفته تا ارتفاعات لاله‌زار کرمان، استان فارس و شمال خوزستان، گل محمدی کشت می‌شود و این محصول به بخشی از اقتصاد کشاورزی این مناطق تبدیل شده است.

وی افزود: این پراکندگی جغرافیایی ظرفیت بزرگی برای کشور محسوب می‌شود و صادرکنندگان، تجار و فعالان صنعت باید برای سامان‌دهی تولید، فرآوری و صادرات این محصول ارزشمند اهتمام بیشتری داشته باشند.

رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کاشان در پایان اظهار کرد: این همایش باید نقطه آغاز همکاری‌های بزرگ‌تر میان کشاورزان، صنایع فرآوری، صادرکنندگان، تشکل‌های تخصصی و نهادهای مسئول باشد تا با توسعه کشاورزی قراردادی و تکمیل زنجیره ارزش، درآمد بیشتری از ظرفیت گل محمدی و گیاهان دارویی نصیب کشور شود.

*