داروهای سرما خوردگی و خطر پنهان مصرف همزمان چند فرآورده

دنا فیروزآبادی با بیان اینکه داروهای مورد استفاده برای سرماخوردگی از فرآورده‌های پرمصرف دارویی هستند، گفت: این داروها برای کاهش علائمی مانند تب، سردرد، بدن‌درد، آبریزش و گرفتگی بینی و سرفه استفاده می‌شوند و بسیاری از آنها به صورت ترکیبی، حاوی چند ماده مؤثره هستند.

وی افزود: همین ترکیبی بودن فرآورده‌ها می‌تواند در صورت مصرف همزمان چند دارو، خطر دریافت تکراری برخی مواد مؤثره را افزایش دهد؛ بنابراین افراد باید هنگام انتخاب و مصرف دارو، به ترکیبات و مقدار ماده مؤثره توجه داشته باشند و صرفاً بر اساس نام تجاری فرآورده تصمیم‌گیری نکنند.

این متخصص داروسازی بالینی با اشاره به استامینوفن به عنوان یکی از مواد مؤثره رایج در داروهای کاهش‌دهنده تب و درد، ادامه داد: استامینوفن در بسیاری از فرآورده‌های ترکیبی سرماخوردگی نیز وجود دارد و ممکن است فرد بدون اطلاع از ترکیبات مشترک، همزمان یک داروی سرماخوردگی و یک مسکن حاوی استامینوفن مصرف کند.

دکتر فیروزآبادی خاطرنشان کرد: دریافت بیش از مقدار توصیه‌شده استامینوفن می‌تواند به آسیب کبدی منجر شود و در موارد شدید عوارض جدی ایجاد کند، بنابراین لازم است هنگام مصرف این ماده، ترکیبات سایر داروهای مورد استفاده نیز بررسی شود تا از دریافت ناخواسته مقدار بیش از حد آن پیشگیری شود.

وی با اشاره به برخی فرآورده‌های حاوی داروهای ضداحتقان مانند سودوافدرین و فنیل‌افرین، گفت: این ترکیبات برای کاهش گرفتگی بینی استفاده می‌شوند، اما می‌توانند بر سیستم قلبی‌عروقی و عصبی نیز اثر بگذارند و در برخی افراد موجب تپش قلب، افزایش فشارخون، بی‌قراری یا اختلال خواب شوند.

عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی شیراز افزود: مصرف همزمان چند فرآورده حاوی ضداحتقان می‌تواند مقدار دریافتی این داروها را افزایش دهد؛ بنابراین افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی یا فشارخون و همچنین افرادی که داروهای خاصی مصرف می‌کنند، بهتر است پیش از مصرف فرآورده‌های حاوی ضداحتقان با پزشک یا داروساز مشورت کنند.

دکتر فیروزآبادی با اشاره به وجود برخی آنتی‌هیستامین‌های نسل اول مانند دیفن‌هیدرامین و کلرفنیرامین در بعضی فرآورده‌های سرماخوردگی، اظهار کرد: این داروها می‌توانند به کاهش علائمی مانند آبریزش بینی و عطسه کمک کنند، اما ممکن است موجب خواب‌آلودگی، کاهش تمرکز و کند شدن واکنش‌ها شوند.

وی ادامه داد: مصرف همزمان چند فرآورده حاوی آنتی‌هیستامین یا مصرف این داروها همراه با سایر داروهای دارای اثر آرام‌بخش، می‌تواند خواب‌آلودگی و سایر عوارض را تشدید کند؛ بنابراین در صورت بروز خواب‌آلودگی، انجام فعالیت‌هایی که نیازمند هوشیاری کامل هستند، به‌ویژه رانندگی، باید با احتیاط همراه باشد.

این متخصص داروسازی بالینی همچنین درباره دکسترومتورفان، یکی از داروهای ضدسرفه موجود در برخی فرآورده‌های سرماخوردگی و ضدسرفه، گفت: مصرف این دارو در مقدار توصیه‌شده برای بسیاری از افراد قابل تحمل است، اما مصرف بیش از مقدار توصیه‌شده می‌تواند موجب خواب‌آلودگی، گیجی، اختلال هماهنگی و در موارد شدید، اختلال سطح هوشیاری شود.

وی افزود: دکسترومتورفان با برخی داروهای مؤثر بر سیستم سروتونرژیک تداخل دارد و مصرف همزمان آن با بعضی از این داروها می‌تواند خطر بروز سندرم سروتونین را افزایش دهد. افرادی که داروهای ضدافسردگی یا سایر داروهای مؤثر بر سیستم سروتونرژیک مانند فلوکستین، پاروکستین یا ترامادول مصرف می‌کنند، بهتر است پیش از استفاده از فرآورده‌های حاوی دکسترومتورفان با پزشک یا داروساز مشورت کنند.

دکتر فیروزآبادی با تأکید بر اینکه بسیاری از داروهای سرماخوردگی با هدف کنترل علائم مصرف می‌شوند، گفت: افزایش تعداد فرآورده‌های دارویی لزوماً به معنای بهبود سریع‌تر بیماری نیست و انتخاب دارو باید بر اساس علامت غالب، ماده مؤثره فرآورده، شرایط فرد و سایر داروهای مصرفی انجام شود.

وی بیان کرد: در بسیاری از موارد، انتخاب یک فرآورده متناسب با علائم، به جای مصرف همزمان چند فرآورده ترکیبی، می‌تواند احتمال دریافت غیرضروری یا تکراری مواد مؤثره را کاهش دهد.

این عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی شیراز با تأکید بر اهمیت توجه ویژه به مصرف داروهای سرماخوردگی در کودکان، گفت: همه فرآورده‌های سرماخوردگی برای تمام گروه‌های سنی مناسب نیستند و مقدار مصرف نیز بر اساس سن، وزن، ماده مؤثره و نوع فرآورده متفاوت است.

وی افزود: نباید مقدار مصرف داروی کودک بر اساس مقدار مصرف بزرگسالان تعیین شود و برای اندازه‌گیری شربت نیز استفاده از قاشق‌های معمولی منزل توصیه نمی‌شود؛ بلکه فرآورده و مقدار دقیق مصرف باید بر اساس اطلاعات فرآورده و توصیه پزشک یا داروساز تعیین شود.

دکتر فیروزآبادی توصیه کرد: پیش از مصرف فرآورده‌های سرماخوردگی، نام ماده مؤثره و مقدار آن روی بسته‌بندی یا بروشور بررسی شود و از مصرف همزمان چند فرآورده سرماخوردگی یا ضدسرفه، بدون بررسی ترکیبات آنها، پرهیز شود.

وی ادامه داد: در صورت مصرف استامینوفن، باید وجود این ماده در سایر داروهای مصرفی بررسی شود و افرادی که داروهای روزانه، به‌ویژه داروهای قلبی، ضدافسردگی یا آرام‌بخش مصرف می‌کنند، پیش از انتخاب فرآورده سرماخوردگی با داروساز مشورت کنند.

این متخصص داروسازی بالینی همچنین بر توجه به احتمال خواب‌آلودگی هنگام مصرف فرآورده‌های حاوی آنتی‌هیستامین و انتخاب فرآورده و مقدار مصرف دارو در کودکان متناسب با سن و وزن تأکید کرد.

فیروزآبادی تصریح کرد: در صورت مصرف بیش از مقدار توصیه‌شده یا بروز علائم غیرمعمول پس از مصرف دارو، فرد باید برای ارزیابی پزشکی اقدام کند.

به گزارش ایسنا، به نقل از روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در روز شنبه ۲۸ شهریور، وی در پایان گفت: متفاوت بودن نام تجاری داروها به معنای متفاوت بودن مواد مؤثره آنها نیست و توجه به ترکیبات فرآورده‌ها، پرهیز از مصرف همزمان داروهای مشابه و انتخاب دارو متناسب با علائم و شرایط فرد، می‌تواند به کاهش خطر عوارض و دریافت ناخواسته بیش از حد مواد مؤثره کمک کند.

*