توزیع ۵۴۰۰ پنل خورشیدی میان عشایر فارس

عبدالحمید کریمی چهارشنبه ۲۵ شهریورماه در نشست خبری با خبرنگاران در شیراز، با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه تأمین انرژی عشایر، اظهار کرد: حدود ۵۴۰۰ پنل خورشیدی میان عشایر استان فارس توزیع شده است که بخشی از این پنل‌ها با سرعت بیشتری در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ در اختیار عشایر قرار گرفته است.

وی افزود: توزیع پنل‌های خورشیدی با استفاده از ظرفیت‌های وزارت نیرو و منابع داخلی انجام شده و در این زمینه خانوارهای دارای سرپرست زن و خانوارهای نیازمند در اولویت قرار گرفته‌اند.

مدیرکل امور عشایر فارس همچنین از اجرای طرح‌های کوچک اقتصادی برای حمایت از خانوارهای عشایری خبر داد و گفت: در کنار توزیع پنل‌های خورشیدی، طرح توزیع جوجه‌های بومی میان بانوان و خانوارهای کم‌برخوردار نیز دنبال شده تا زمینه ایجاد درآمدهای کوچک و پایدار برای این خانوارها فراهم شود.

کریمی در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری عشایر فارس همچنین از تدوین سند توسعه گردشگری عشایری خبر داد و بیان کرد: این سند تهیه شده و بخش‌های مرتبط با گردشگری عشایری در آن پیش‌بینی شده است و مراحل نهایی تدوین آن در حال انجام است.

وی ادامه داد: در این زمینه همکاری‌هایی با مجموعه میراث فرهنگی و دستگاه‌های مرتبط با حوزه گردشگری انجام شده است و ظرفیت‌هایی همچون همراهی گردشگر با چوپان، تجربه تولید محصولات لبنی، صنایع دستی، اقامت در سیاه‌چادر و گردشگری کوچ می‌تواند در توسعه این نوع گردشگری مورد استفاده قرار گیرد.

مدیرکل امور عشایر فارس تأکید کرد: گردشگری یکی از محورهای مهم برای ایجاد اقتصاد پایدار در جامعه عشایری است و باید در کنار سایر ظرفیت‌های تولیدی عشایر مورد توجه قرار گیرد.

فارس ۱۲.۵ درصد جمعیت عشایری کوچنده کشور را دارد

کریمی با اشاره به جایگاه عشایر فارس گفت: بر اساس سرشماری سال ۱۴۰۰، جمعیت عشایری استان فارس ۲۶ هزار و ۷۸۰ خانوار اعلام شده بود، اما در سرشماری غیررسمی انجام‌شده در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، حدود ۴۵ هزار خانوار عشایری در سامانه ثبت شده‌اند که این آمار در انتظار تأیید مرکز آمار ایران است.

وی افزود: عشایر فارس حدود ۱۲.۵ درصد جمعیت عشایری کوچنده کشور را تشکیل می‌دهند و در ۱۹ منطقه اقلیمی و کوچ‌رو، یک‌هزار و ۲۴۱ نقطه استقرار و اتراق حضور دارند و تقریباً تمامی ۳۷ شهرستان استان را پوشش می‌دهند.

مدیرکل امور عشایر فارس در ادامه با بیان اینکه حدود ۶۷ درصد مراتع استان در اختیار عشایر برای چرا و بهره‌برداری قرار دارد، گفت: جامعه عشایری فارس سالانه حدود ۲۶۰ هزار تن محصولات زراعی و باغی تولید می‌کند و میزان تولید گوشت قرمز آن نیز حدود ۲۰ هزار تن در سال است.

کریمی ادامه داد: عشایر فارس حدود سه میلیون واحد دامی در اختیار دارند که نزدیک به ۴۰ درصد دام سبک استان را شامل می‌شود و همچنین سالانه حدود ۵۷ هزار مترمربع صنایع دستی تولید می‌کنند که حدود ۴۳ درصد صنایع دستی استان را تشکیل می‌دهد.

عشایر فارس و ساختار جمعیتی

مدیرکل امور عشایر فارس درباره ساختار جمعیتی عشایر استان نیز گفت: حدود ۵۰ درصد عشایر فارس را جمعیت قشقایی، ۲۵ درصد را خمسه، ۱۵ درصد را لر، بویراحمدی و ممسنی و ۱۰ درصد را سایر طوایف مستقل تشکیل می‌دهند.

وی افزود: بیش از ۳۰۰۰ شهید از جامعه عشایری فارس تقدیم کشور شده است و با توجه به جمعیت عشایری استان، این جامعه در حوزه دفاع از کشور نیز نقش قابل توجهی داشته است.

گسترش شبکه تعاونی‌های عشایری

کریمی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی و اجتماعی عشایر فارس بیان کرد: شبکه تعاونی عشایری استان شامل یک اتحادیه، ۲۳ شرکت تعاونی و ۹۶ فروشگاه در مناطق ییلاقی و قشلاقی است.

مدیرکل امور عشایر فارس افزود: ۸۸ صندوق خرد اعتباری زنان عشایری نیز در استان فعال است که حدود ۲۲ هزار و ۵۰۰ نفر عضو دارند و حدود ۱۰ درصد سرپرستان خانوارهای عشایری را زنان تشکیل می‌دهند.

وی گفت: در سال‌های اخیر تلاش شده است اعتبارات مربوط به اشتغال و تولید در جامعه عشایری جذب و در اختیار خانوارها قرار گیرد، هرچند میزان تسهیلات متناسب با جمعیت عشایری کافی نیست، اما میزان جذب اعتبارات اختصاص‌یافته در استان قابل توجه بوده است.

تأمین آب عشایر با احداث مخازن ثابت و سیار

کریمی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای تأمین آب شرب عشایر اظهار کرد: تا پایان سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۸۴۸ مخزن ثابت ذخیره آب برای عشایر ایجاد شده است و در سال ۱۴۰۵ نیز احداث و استقرار چهار هزار مخزن ثابت یک‌هزار لیتری در دستور کار قرار دارد.

مدیرکل امور عشایر فارس افزود: در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۰ مخزن سیار ۱۵۰۰ لیتری که قابلیت جابه‌جایی با یدک را دارند، در اختیار عشایر قرار گرفت و این روند در سال جاری نیز ادامه پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: تعدادی مخزن جدید نیز در روزهای آینده در اختیار عشایر قرار خواهد گرفت و در مجموع تلاش می‌شود تعداد مخازن سیار و ثابت متناسب با نیاز مناطق عشایری افزایش پیدا کند.

مدیرکل امور عشایر فارس گفت: با همکاری بسیج سازندگی نیز برنامه احداث ۱۰۰ مخزن آب در دست اجراست که ۲۳ مخزن از این تعداد حدود یک ماه قبل توزیع شده است.

چهار محور برای توسعه اقتصاد عشایری

کریمی، چهار محور گیاهان دارویی، گردشگری، صنایع دستی و زنجیره تولید گوشت قرمز را از مهم‌ترین مسیرهای توسعه اقتصاد عشایری عنوان کرد و گفت: در این میان نقش زنان عشایری به‌ویژه در حوزه صنایع دستی و اقتصاد خانوار اهمیت زیادی دارد.

وی افزود: هدف این است که حمایت از عشایر صرفاً به ارائه خدمات حمایتی محدود نشود، بلکه ظرفیت‌های تولیدی و اقتصادی این جامعه تقویت شود و عشایر بتوانند از منابع و توانمندی‌های خود برای ایجاد درآمد پایدار استفاده کنند.

مدیرکل امور عشایر فارس تأکید کرد: عشایر نباید به عنوان مددجو دیده شوند، بلکه جامعه‌ای قدرتمند، تولیدگر و مولد هستند و خدماتی که دریافت می‌کنند در واقع بخشی از حقوق آنهاست.

تلاش برای متناسب‌سازی خدمات با زندگی عشایری

وی با بیان اینکه قوانین و مقررات موجود، ابعاد مختلف زندگی عشایر را پوشش می‌دهد، گفت: مسائل تاریخی و قومی، امنیت ملی، امنیت غذایی، تولید، گردشگری، ارزش افزوده، تنوع زیستی، ذخایر ژنتیکی دام، حقوق عرفی، مراتع و خدمات رفاهی در قوانین مرتبط با عشایر مورد توجه قرار گرفته است و اگر در بخشی خلأ خدمتی وجود دارد، باید آن را در مرحله اجرا جست‌وجو کرد.

مدیرکل امور عشایر فارس افزود: دستگاه‌های اجرایی موظف هستند جامعه عشایری را نیز مانند جمعیت شهری و روستایی در برنامه‌ریزی‌ها و ارائه خدمات مورد توجه قرار دهند، اما نوع ارائه خدمات باید با سبک زندگی عشایری متناسب باشد.

وی ادامه داد: برای نمونه، خدمات‌رسانی در حوزه آموزش، برق، آب، ارتباطات و سایر زیرساخت‌ها نمی‌تواند دقیقاً با الگوی خدمات‌رسانی به جمعیت ثابت شهری و روستایی انجام شود و لازم است شرایط کوچ و پراکندگی جمعیت عشایری در برنامه‌ریزی‌ها لحاظ شود.

تلاش برای افزایش بهره‌وری دام

کریمی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه دامپروری عشایر گفت: یکی از برنامه‌ها همزمان‌سازی زایش دام‌هاست که موجب شده دوره زایش گله‌ها در برخی مناطق به حدود یک تا یک‌ونیم ماه کاهش پیدا کند.

وی افزود: با کوتاه شدن دوره زایش، مدیریت بره‌ها، برنامه‌ریزی برای دام و همچنین امکان برنامه‌ریزی بهتر برای عرضه و فروش دام افزایش پیدا می‌کند و این روش در استان فارس مورد استقبال عشایر قرار گرفته است.

آمادگی برای سرشماری دقیق جامعه عشایری

مدیرکل امور عشایر فارس درباره سرشماری عشایر نیز گفت: سرشماری جامعه عشایری باید همزمان با سرشماری عمومی نفوس و مسکن انجام شود و در این زمینه اعتبار لازم پیش‌بینی شده است.

وی افزود: برنامه این است که مأموران سرشماری به‌صورت چادر به چادر مراجعه کنند و علاوه بر ثبت اطلاعات خانوار، مختصات جغرافیایی و موقعیت هر سیاه‌چادر یا محل استقرار نیز با استفاده از مختصات UTM ثبت شود تا هر خانوار و محل استقرار آن به شکل دقیق قابل شناسایی باشد.

مدیرکل امور عشایر فارس همچنین از آماده‌سازی اطلس عشایری استان به تفکیک شهرستان‌ها خبر داد و گفت: اطلاعات مربوط به جامعه عشایری در این اطلس ثبت و ساماندهی شده است.

ثبت مسیر عشایری در طرح جامع شهر شیراز

وی با اشاره به مسیرهای کوچ عشایری در محدوده شیراز بیان کرد: طی چهار تا پنج سال گذشته با همکاری منابع طبیعی، استانداری فارس، شهرداری و شورای اسلامی شهر شیراز، مسیر عشایری شرق به غرب شیراز در طرح جامع شهر ثبت شده است.

مدیرکل امور عشایر فارس افزود: ثبت این مسیر در طرح جامع می‌تواند از ساخت‌وساز و اجرای طرح‌هایی که مسیر کوچ عشایر را مسدود می‌کند، جلوگیری کند.

ثبت و تعیین حریم بیش از ۸۰ اتراقگاه عشایری

کریمی با اشاره به وضعیت اتراقگاه‌های عشایری فارس گفت: در استان ۱۱۳ نقطه اتراق و استقرار عشایری شناسایی شده که بیش از ۸۰ نقطه از آنها ثبت و حریم آن‌ها تعیین شده است.

وی ادامه داد: در این نقاط باید امکان ارائه خدمات بهداشتی، دامپزشکی، پزشکی و رفاهی فراهم شود و با توجه به شرایط مراتع و وضعیت اقلیمی، مدیریت جابه‌جایی و استقرار عشایر نیز مورد توجه قرار گیرد.

تأمین برق، آب و زیرساخت‌های عشایری

مدیرکل امور عشایر فارس گفت: توسعه شبکه برق، احداث چاه‌های عمیق، تأمین آب پایدار، احداث پل، اجرای خطوط انتقال و توزیع، بهسازی چشمه‌ها، بازگشایی راه‌ها، احداث مخازن و آب‌انبارها، تأمین آرد، پنل‌های خورشیدی، حمام خورشیدی و محل نگهداری سوخت و سیلندر از جمله زیرساخت‌هایی است که برای جامعه عشایری دنبال می‌شود.

وی افزود: در حوزه تأمین نهاده‌های دامی نیز از ظرفیت اتحادیه و شرکت‌های تعاونی استفاده شده و امسال منابع سرمایه در گردش بیشتری برای این بخش اختصاص یافته است.

آثار خشکسالی بر زندگی عشایر

کریمی خشکسالی را یکی از مهم‌ترین چالش‌های جامعه عشایری فارس عنوان کرد و گفت: گزارش آثار خشکسالی بر جامعه عشایری به استانداری ارائه شده و برای مقابله با پیامدهای آن، برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت پیشنهاد شده است.

وی افزود: علاوه بر خشکسالی، فاصله میان قیمت دام زنده و هزینه‌های تولید، کمبود نهاده‌ها، مسائل مربوط به خرید دام و تأمین آرد از دیگر چالش‌های جامعه عشایری است.

درخواست افزایش سهمیه آرد عشایر

مدیرکل امور عشایر فارس با اشاره به سهمیه آرد عشایری گفت: در حال حاضر سهمیه سرانه آرد عشایر ۱۲.۲ کیلوگرم است که حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد آن تأمین می‌شود.

وی افزود: این میزان برای عشایر کافی نیست، زیرا بسیاری از خانوارهای عشایری به نانوایی دسترسی ندارند و برای تأمین نان مورد نیاز خود به آرد بیشتری نیاز دارند؛ بنابراین پیشنهاد ما افزایش سهمیه به ۱۷ تا ۱۸ کیلوگرم است.

توسعه خدمات الکترونیکی برای عشایر

مدیرکل امور عشایر فارس از راه‌اندازی و توسعه خدمات الکترونیکی در حوزه عشایری خبر داد و گفت: در زمان قطع برق، امکان ارائه برخی خدمات به شکل آفلاین پیش‌بینی شده است.

کریمی با بیان اینکه سامانه‌ای نیز برای ثبت سابقه خدمات دریافتی خانوارهای عشایری طراحی شده تا بر اساس کد ملی مشخص باشد هر خانوار چه خدماتی دریافت کرده است، ادامه داد: این سامانه به سازمان امور عشایر در تهران ارائه شده تا در صورت تأیید، در سطح کشور مورد استفاده قرار گیرد.

وی همچنین از شناسایی نقاط فاقد پوشش ارتباطی خبر داد و گفت: اطلاعات مربوط به نقاطی که عشایر با مشکل آنتن‌دهی تلفن همراه و ارتباطات مواجه هستند، جمع‌آوری و به وزارت ارتباطات ارائه شده است.

تلاش برای توسعه سواد و فعالیت‌های فرهنگی

کریمی با اشاره به همکاری با اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی فارس گفت: طرح «کتاب در طبیعت و چادر عشایری» طی دو تا سه سال گذشته دنبال شده است.

وی افزود: توسعه فعالیت‌های فرهنگی در مناطق عشایری باید متناسب با شرایط زندگی این جامعه انجام شود و دسترسی عشایر به کتاب و برنامه‌های فرهنگی افزایش پیدا کند.

تغییر رویکرد در اسکان عشایر

مدیرکل امور عشایر فارس درباره طرح‌های ساماندهی و اسکان عشایر گفت: الگوی سنتی کانون‌های اسکان را نمی‌توان به‌عنوان تنها راهکار ساماندهی جامعه عشایری دنبال کرد و طرح جدیدی در این زمینه به سازمان امور عشایر کشور ارائه شده است.

کریمی افزود: در الگوی جدید، معیشت باید در کنار محل سکونت قرار داشته باشد و نباید محل زندگی عشایر از محل فعالیت اقتصادی و نگهداری دام جدا شود.

وی ادامه داد: در این الگو باید امکان ایجاد سرپناه ایمن برای خانوار و دام، استفاده از انرژی خورشیدی، خدمات بهداشتی، حمام و سایر امکانات اولیه در محیط زندگی عشایر فراهم شود و ظرفیت گردشگری نیز در کنار این طرح مورد توجه قرار گیرد.

بازگشت بخشی از جوانان به زندگی عشایری

مدیرکل امور عشایر فارس با اشاره به تغییرات جمعیتی در جامعه عشایری گفت: در سال‌های اخیر نشانه‌هایی از بازگشت برخی جوانان به مناطق طبیعی و محیط‌های عشایری مشاهده شده است.

وی افزود: برای تثبیت این روند باید شرایط مناسب زندگی، تسهیلات متناسب با سبک زندگی عشایری و زمینه فعالیت اقتصادی برای جوانان فراهم شود و توسعه گردشگری، سند مرتع و ایده‌های جدید کسب‌وکار می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد.

کریمی تأکید کرد: هدف از برنامه‌های اقتصادی باید ایجاد شرایطی باشد که جوان عشایری بتواند در محیط زندگی خود درآمد پایدار داشته باشد و برای ادامه زندگی ناچار به مهاجرت به شهرها نباشد.

فارس؛ مرکز پشتیبان اطلاعات عشایری کشور

وی از فارس به‌عنوان نخستین استان عشایری کشور و دومین مرکز ذخیره اطلاعات عشایری در سطح ملی یاد کرد و گفت: اطلاعات مربوط به جامعه عشایری استان به‌عنوان پشتیبان اطلاعاتی در شرایط بحران ذخیره شده است.

مدیرکل امور عشایر فارس افزود: این اطلاعات می‌تواند در زمان وقوع حوادث و بحران‌ها برای شناسایی دقیق خانوارها، محل استقرار و میزان نیاز آنها به خدمات مورد استفاده قرار گیرد.

سنددار شدن مراتع و حمایت از فعالیت‌های اقتصادی

کریمی در بخش دیگری از سخنان خود درباره وضعیت پروانه‌های چرای عشایر گفت: پروانه چرا در شرایط فعلی بیشتر شبیه قرارداد اجاره است و عشایر به نوعی مستأجر دولت در مراتع محسوب می‌شوند.

مدیرکل امور عشایر فارس افزود: برنامه این است که پروانه‌های چرا به سند مدیریت مرتع با دوره ۳۰ ساله تبدیل شود تا عشایر بتوانند در این مدت برای مدیریت و بهره‌برداری از مرتع برنامه‌ریزی کنند.

کریمی ادامه داد: در صورت اجرای این طرح، هرگونه فعالیت و اجرای طرح در محدوده مورد نظر باید با هماهنگی و اجازه عشایر انجام شود و برای تشویق عشایر به مشارکت، مقرر شده است ۵۰ درصد هزینه تهیه طرح توسط اداره‌کل امور عشایر پرداخت شود.

وی در ادامه گفت: هدف‌گذاری شده است که سال آینده حداقل ۸۰ تا ۹۰ درصد عشایر استان فارس در این زمینه سنددار شوند تا امکان برنامه‌ریزی و حمایت هدفمندتر از فعالیت‌های اقتصادی، از جمله آبخیزداری، گردشگری، صنایع دستی و فعالیت‌های تولیدی فراهم شود.

نقش رسانه در پیگیری مطالبات عشایر

کریمی با اشاره به برخی مطالبات جامعه عشایری گفت: موضوعاتی مانند تأمین آرد، ارتباطات و دسترسی به خدمات دستگاه‌های اجرایی همچنان نیازمند پیگیری است و رسانه‌ها می‌توانند مطالبات عشایر را از دستگاه‌های متولی دنبال کنند.

مدیرکل امور عشایر فارس تأکید کرد: خدمات‌رسانی به جامعه عشایری باید متناسب با شرایط کوچ و پراکندگی این جمعیت باشد و دستگاه‌های اجرایی لازم است این تفاوت را در برنامه‌ریزی‌های خود لحاظ کنند.

*