حذف کنکور هم فایده ندارد

به گزارش خبرآنلاین، حذف کنکور سال‌هاست به‌عنوان راهی برای تغییر نظام پذیرش دانشگاه مطرح می‌شود، اما از نگاه علی‌اصغر سعیدی، حذف آزمون سراسری الزاماً به معنای برقراری عدالت آموزشی نیست؛ چراکه اگر کیفیت مدارس همچنان نابرابر باشد، نابرابری از مرحله کنکور به مرحله مدرسه منتقل خواهد شد.

این جامعه شناس معتقد است اگر به جای آزمون سراسری، نمرات مدرسه و سوابق تحصیلی معیار اصلی پذیرش شوند، اما کیفیت مدارس همچنان نابرابر باقی بماند، دانش‌آموزانی که در مدارس برخوردارتر تحصیل می‌کنند همچنان از امکانات بیشتری برای کسب نمرات بهتر برخوردار خواهند بود.

به گفته او، اصلاح نظام پذیرش دانشگاه زمانی می‌تواند به کاهش نابرابری منجر شود که همزمان با بهبود کیفیت و کاهش تفاوت میان مدارس همراه باشد.

این جامعه‌شناس اقتصادی می‌گوید اگر مدارس دولتی بتوانند بدون نیاز به آموزش خصوصی، دانش‌آموزان مستعد را تا سطح رقابت برای ورود به دانشگاه‌های برتر آماده کنند، نقش درآمد خانواده در موفقیت تحصیلی کاهش می‌یابد. اما هنگامی که کیفیت آموزش عمومی پایین یا به‌شدت نابرابر باشد، خانواده‌ها ناچار می‌شوند کمبودهای مدرسه را از طریق بازار خصوصی آموزش جبران کنند.

به اعتقاد او، در چنین شرایطی هرچه توان اقتصادی خانواده بیشتر باشد، امکان جبران ضعف آموزش رسمی نیز بیشتر می‌شود. بنابراین کاهش کیفیت آموزش عمومی می‌تواند مستقیماً به افزایش نقش طبقه اجتماعی و درآمد در موفقیت تحصیلی منجر شود.

سعیدی درباره تغییر سهم آزمون‌های نهایی و آزمون سراسری نیز تأکید می‌کند که این تغییر به‌تنهایی کافی نیست. از دیدگاه جامعه‌شناختی، نابرابری اقتصادی خانواده به تفاوت در محل سکونت، کیفیت مدرسه، سرمایه فرهنگی و دسترسی به منابع آموزشی منجر می‌شود. این تفاوت‌ها بر میزان و کیفیت یادگیری دانش‌آموز اثر می‌گذارند.

سپس امکان استفاده از آموزش خصوصی و آمادگی برای آزمون نیز به این تفاوت افزوده می‌شود. نتیجه آن نابرابری در نمرات مدرسه و کنکور و سپس نابرابری در ورود به دانشگاه‌های دولتی و رشته‌های پرمتقاضی است.

در ادامه نیز فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های برتر معمولاً فرصت‌های شغلی و درآمدی بیشتری پیدا می‌کنند و به این ترتیب بخشی از نابرابری اقتصادی در نسل بعد نیز بازتولید می‌شود.

سعیدی بر این اساس تأکید دارد هر سیاستی که هدف آن افزایش عدالت در دسترسی به آموزش عالی باشد، علاوه بر اصلاح شیوه پذیرش دانشگاه باید به کیفیت آموزش عمومی، کاهش فاصله میان مدارس و بهبود وضعیت اقتصادی خانواده‌های کم‌درآمد نیز توجه کند.

*