سرطان پوست، مهم‌ترین پیامد مواجهه طولانی با نور خورشید

دکتر محمدعلی کراچیان در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه بسیاری از افراد تفاوت آفتاب‌سوختگی معمولی و شدید را نمی‌دانند، اظهار کرد: آن‌چه به عنوان آفتاب‌سوختگی شناخته می‌شود، معمولاً در پی تماس شدید با نور خورشید، حتی در مدت زمان کوتاه ایجاد می‌شود. البته تماس طولانی‌مدت با اشعه خورشید نیز می‌تواند همین عارضه را به دنبال داشته باشد. در مراحل اولیه، پوست دچار قرمزی خفیف می‌شود، اما با ادامه آسیب ممکن است این قرمزی به ضایعات التهابی، خارش‌دار یا لکه‌های قرمز تبدیل شود و در موارد شدید حتی تغییر رنگ پوست به سمت تیرگی یا سیاه شدن نیز مشاهده شود.

وی با اشاره به تفاوت آفتاب‌سوختگی معمولی و شدید، اضافه کرد: در آفتاب‌سوختگی شدید، علاوه بر تغییر رنگ پوست، درد بسیار شدیدتر از حالت معمول است. همچنین ممکن است فرد دچار تب، بی‌قراری، ضعف عمومی و در موارد حاد حتی غش شود که این علائم نشان‌دهنده درگیری سیستمیک بدن هستند و نباید نادیده گرفته شوند. نخستین اقدام، خارج کردن فرد از محیط گرم و قرار دادن او در مکانی خنک است. استراحت، مصرف مایعات کافی و جلوگیری از ادامه تماس با نور خورشید از مهم‌ترین اقدامات اولیه محسوب می‌شود. استفاده از کرم‌های ضدسوختگی و فرآورده‌های ترمیم‌کننده پوست نیز می‌تواند به کاهش التهاب کمک کند. در صورت وجود درد، مصرف داروهای مسکن خوراکی یا شربت‌های مناسب با نظر پزشک یا داروساز قابل انجام است و معمولاً با استراحت در محیط خنک و جبران مایعات، علائم به تدریج کاهش می‌یابد.

این متخصص پوست و مو با تأکید بر اینکه برخی نشانه‌ها نیازمند مراجعه فوری به پزشک هستند، خاطرنشان کرد: اگر ضایعات پوستی به سمت تیرگی یا سیاهی پیش بروند، وسعت زیادی از بدن را درگیر کنند یا فرد دچار افت فشار خون، تپش قلب شدید، تشنگی مفرط، خشکی مخاط، ضعف شدید یا علائم کم‌آبی بدن شود، باید هرچه سریع‌تر به بیمارستان یا نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کند. در چنین شرایطی معمولاً مایع‌درمانی داخل وریدی ضروری است، زیرا جبران کم‌آبی بدن تنها با مصرف مایعات خوراکی ممکن است کافی نباشد. پس از کنترل وضعیت عمومی بیمار، درمان‌های موضعی شامل پمادهای ضدسوختگی و ترمیم‌کننده پوست آغاز می‌شود.

کراچیان درباره عوارض بلندمدت تماس مکرر با نور خورشید، اظهار کرد: بسیاری از افراد تصور می‌کنند مهم‌ترین پیامد نور خورشید، ایجاد لک، چین‌وچروک یا پیری زودرس پوست است، در حالی که خطرناک‌ترین عارضه مواجهه طولانی‌مدت با اشعه فرابنفش، افزایش احتمال ابتلا به سرطان‌های پوستی است. سرطان سلول پایه‌ای، سرطان سلول سنگفرشی و برخی از انواع ملانوما از جمله سرطان‌هایی هستند که می‌توانند در اثر مواجهه مزمن با نور خورشید ایجاد شوند. این خطر در افرادی که سال‌ها در فضای باز فعالیت می‌کنند از جمله کشاورزان یا کسانی که سابقه پرتودرمانی دارند، بیشتر است.

وی با تأکید بر اهمیت پیشگیری، اضافه کرد: بهترین راهکار، پرهیز از قرار گرفتن غیرضروری در معرض نور مستقیم خورشید است، هرچند این موضوع برای برخی مشاغل امکان‌پذیر نیست. در چنین شرایطی استفاده از کرم ضدآفتاب با SPF بالا، تجدید آن هر دو ساعت یک‌بار و استفاده از مقدار کافی ضدآفتاب اهمیت زیادی دارد، زیرا مصرف ناکافی، اثربخشی لازم را نخواهد داشت. ضدآفتاب باید علاوه بر صورت، روی دست‌ها و سایر نواحی در معرض نور نیز استفاده شود. همچنین استفاده از کلاه لبه‌دار، لباس‌های آستین‌بلند و یقه‌دار برای پوشاندن گردن و در صورت امکان استفاده از ماسک‌های مناسب می‌تواند تا حدودی از پوست در برابر اشعه خورشید محافظت کند.

این متخصص پوست و مو با تأکید بر اینکه پیشگیری همواره ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر از درمان است، تصریح کرد: رعایت اصول محافظت در برابر نور خورشید به‌ویژه در روزهای گرم سال و ساعات اوج تابش، علاوه بر پیشگیری از آفتاب‌سوختگی، می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های جدی پوست از جمله سرطان‌های پوستی را نیز به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

*