امید به درمان آسیب‌های شدید نخاعی

برای دهه‌ها، آسیب‌های شدید نخاعی و بسیاری از صدمات عصبی در زمره بیماری‌ها و شرایطی قرار داشتند که بازگشت عملکرد از دست رفته در آنها تقریبا غیرممکن تلقی می‌شد. اما اکنون پژوهشگران دانشگاه کمبریج با توسعه یک مدل پیشرفته از مغز و نخاع انسان در آزمایشگاه، به یافته‌هایی دست یافته‌اند که می‌تواند نگاه دانشمندان به درمان آسیب‌های عصبی را دگرگون کند.

به گزارش ایسنا، به نقل از Healthcare Today ، این پژوهش بر پایه ساخت «ارگانوئیدها» یا اندام‌واره‌های کوچکی انجام شده که از سلول‌های بنیادی انسانی تولید می‌شوند. دانشمندان توانسته‌اند ساختارهایی در ابعاد یک نخود ایجاد کنند که شباهت زیادی به قشر مغز انسان دارند و قادرند ارتباطات عصبی میان مغز و نخاع را شبیه‌سازی کنند. این مدل‌ها به محققان امکان می‌دهند فرآیند رشد نورون‌ها و انتقال پیام‌های عصبی را با دقتی بی‌سابقه بررسی کنند.

در مرکز این تحقیقات، آکسون‌ها قرار دارند؛ رشته‌های عصبی بلندی که وظیفه انتقال پیام میان نورون‌ها را بر عهده دارند و نقش اساسی در حرکت عضلات و عملکردهای حرکتی بدن ایفا می‌کنند. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های علم اعصاب این است که توانایی بازسازی آکسون‌ها پس از یک دوره مشخص از رشد، به شدت محدود می‌شود. به همین دلیل، آسیب‌های نخاعی معمولا پیامدهای دائمی و جبران‌ناپذیری به همراه دارند.

آندراش لاکاتوش، سرپرست این پروژه، معتقد است استفاده از سلول‌های انسانی می‌تواند شکاف موجود میان مطالعات حیوانی و واقعیت‌های بالینی را پر کند. به گفته او، نورون‌های انسانی رفتار متفاوتی نسبت به نورون‌های جوندگان دارند و به همین دلیل نتایج حاصل از این مدل‌ها می‌تواند به شرایط واقعی بیماران نزدیک‌تر باشد. علاوه بر این، چنین رویکردی نیاز به استفاده گسترده از حیوانات آزمایشگاهی را نیز کاهش می‌دهد.

مهم‌ترین دستاورد این پژوهش، شناسایی سازوکارهایی است که مانع رشد دوباره آکسون‌ها می‌شوند. دانشمندان دریافته‌اند که با مهار شبکه‌ای از ژن‌ها که مسئول توقف این فرآیند هستند، می‌توان رشد مجدد رشته‌های عصبی را تحریک کرد. این کشف می‌تواند در آینده راه را برای درمان آسیب‌های نخاعی، فلج و برخی بیماری‌های نورون حرکتی هموار کند.

با توجه به اینکه حدود ۱۵ میلیون نفر در سراسر جهان با آسیب‌های نخاعی زندگی می‌کنند، این دستاورد می‌تواند نقطه عطفی در پزشکی بازساختی باشد. به گفته لوئیزا مک‌گین، مدیر اجرایی مؤسسه تحقیقات نخاع، چنین پژوهش‌هایی نویدبخش «عصر جدیدی از امید و امکان» برای بیمارانی هستند که سال‌ها با محدودیت‌های ناشی از آسیب‌های عصبی دست‌وپنجه نرم کرده‌اند.

*