فاصله ازدواج تا فرزندآوری در ایران؛ ۴.۵ سال

رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت با اشاره به تفاوت‌های معنادار الگوی ازدواج و فرزندآوری در استان‌های مختلف کشور، در عین حال بر نقش ازدواج در بهبود شاخص‌های جمعیتی تاکید کرد و گفت که بیش از ۸۰ درصد خانواده‌های ایرانی تمایل دارند یک یا دو فرزند داشته باشند و فرزندآوری در جامعه ایرانی همچنان یک هنجار اجتماعی محسوب می‌شود.

دکتر رضا سعیدی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه میانگین سن ازدواج شهرها متفاوت است، اظهار کرد: میانگین کشوری سن ازدواج مردان و زنان به ترتیب (۳۰ تا ۳۲) و (۲۶ تا ۲۷) سال است. البته برخی استان‌ها مانند سیستان‌وبلوچستان، میانگین بسیار کمتری نسبت به متوسط کشوری دارند؛ در حالی که اعداد و ارقام در شهر تهران به ۳۲ تا ۳۳ سال می‌رسد.

وی همچنین گفت: میانگین کشوری فاصله ازدواج و فرزندآوری نیز ۴.۵ سال است که در استان سیستان‌وبلوچستان به ۲.۵ تا ۳ سال و در استان‌های مازندران و گیلان به ۵.۵ تا ۶ سال می‌رسد.

او همچنین درباره نرخ باروری کل توضیح داد: منظور از نرخ باروری کل “TFR” این است که به ازای هر زن که در سن باروری قرار دارد، چند نوزاد در جامعه متولد می‌شود. براساس تعاریف جمعیت‌شناسی، ۱۵ تا ۴۹ سالگی سن باروری به حساب می‌آید؛ بنابراین، تعداد نوزادانی که به ازای زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله متولد می‌شوند، نرخ باروری است.

رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت گفت: درصد قابل‌توجهی از زنان و مردانی که در سن باروری و فرزندآوری قرار دارند، به هیچ‌وجه ازدواج نکرده‌اند. در چنین شرایطی، از «نرخ باروری نکاحی» سخن به میان می‌آید. در این باره باید گفت که حرمت و جایگاه ازدواج در ایران نسبت به کشورهای دیگر متفاوت است؛ بطوری که فرزندآوری در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته از کانال ازدواج حاصل نمی‌شود؛ به نحوی که حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کودکان حاصل زندگی توافقی هستند و براساس دلایل مختلف، زوج‌ها نسب به ثبت رسمی ازدواج اقدام‌ نمی‌کنند.

این فوق‌تخصص نوزادان با بیان اینکه فرزندآوری در ایران از کانال ازدواج است، توضیح داد: مواردی که خارج از چارچوب ازدواج صاحب فرزند شده‌اند و به زندگی خود ادامه می‌دهند به ندرت در کشور وجود دارد. اغلب کودکان در ایران حاصل ازدواج هستند و بنابراین نرخ باروری نکاحی را تعریف کرده‌اند.

سعیدی درباره نرخ باروری نکاحی اظهار کرد: منظور از نرخ باروری نکاحی این است که تعداد کودکان متولد شده را نباید براساس تمام زنان در سن باروری درنظر گرفت، بلکه زنان ازداوج کرده می‌بایست مبنا باشند. براساس نتایج مطالعه‌ای در سال ۹۹، نرخ TFR نکاحی ایران حدود ۲.۵ و بالای نرخ جایگزینی بود. در حال حاضر، این عدد کاهش یافته و نرخ باروری زنان ازدواج کرده نیز حدود یک تا ۳ است.

رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت با بیان اینکه «فرزندآوری» برای جامعه ایرانی یک هنجار محسوب می‌شود، گفت: بیش از ۸۰ درصد خانواده‌ها تمایل دارند یک یا دو فرزند داشته‌باشند. اگر درصد بالایی از جوانانی که ازدواج نکرده‌اند، ازدواج کنند؛ وضعیت جمعیتی به شرط ازداوج جوانان تا حدودی بهبود می‌یابد.

*