بغداد بدون سفیر آمریکایی؛ ماموریت تام باراک چیست؟

درحالی که آمریکا برای مدتی طولانی است سفیری در بغداد تعیین نکرده است، منابع دیپلماتیک معتقدند که این امر بستگی به عملکرد دولت جدید عراق خواهد داشت.

به گزارش ایسنا، اعلام انتصاب «تام باراک» به عنوان فرستاده ویژه ریاست جمهوری در عراق و سوریه توسط «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا در کنار پستش به عنوان سفیر واشنگتن در آنکارا، موضوع نمایندگی دیپلماتیک آمریکا در عراق را دوباره به عرصه آورده است. این نمایندگی در ۱۸ ماه گذشته شاهد حضور چهره‌ها و افراد متعددی بوده است، بدون اینکه سفیر مشخصی برای آمریکا در عراق تعیین شده باشد.

از زمان پایان دوره «النا رومانسکی» سفیر سابق آمریکا در بغداد در اواخر دسامبر ۲۰۲۴، واشنگتن جانشینی برای او تعیین نکرده است. ماموریت آمریکا در منطقه سبز بغداد همچنان توسط کاردار اداره می‌شود. در پایان دوره ریاست جمهوری «جو بایدن» رئیس جمهور سابق آمریکا، وی «تریسی آن جاکوبسون» را به عنوان سفیر ایالات متحده در عراق معرفی کرد اما این اقدام که قرار بود ژانویه ۲۰۲۵ انجام شود، با بازگشت ترامپ به کاخ سفید در همان ماه محقق نشد. این سمت برای طولانی‌ترین دوره از زمان حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳، خالی مانده است.

در این دوره، از سال ۲۰۲۴ تا به امروز، چندین نفر به عنوان کاردار ریاست هیئت نمایندگی آمریکا در بغداد را برعهده داشته‌اند که مهمترین آنها «الیزابت ترودو» و سپس «دنیل روبنشتاین» هستند. سفارت آمریکا در بغداد در ماه مه ۲۰۲۵ اعلام کرد که «استیون فاگین» سفیر آمریکا در یمن نقش کاردار را بر عهده خواهد گرفت. این مأموریت در سپتامبر ۲۰۲۵ به «جاشوا هریس» واگذار شد. در همین دوره، سه نفر به عنوان فرستاده آمریکا وارد بغداد شدند: «مارک ساوایا» (در اکتبر ۲۰۲۵) که تنها دو ماه خدمت کرد؛ تام باراک (فوریه گذشته) و «آدام بوهلر» فرستاده ویژه امور گروگان‌ها که مارس ۲۰۲۵ برای فشار آوردن برای آزادی «الیزابت تسورکوف» اسرائیلی-روسی که توسط گردان‌های حزب‌الله عراق در سپتامبر گذشته آزاد شد، به بغداد سفر کرد.

ترامپ یکشنبه گذشته اعلام کرد که تصمیم گرفته است تام باراک، سفیر ایالات متحده در ترکیه را به عنوان فرستاده ویژه ریاست جمهوری در سوریه و عراق منصوب کند. این اقدام تنها یک روز پس از آن اعلام شد که «مارکو روبیو» وزیر امور خارجه آمریکا پایان ماموریت رسمی باراک به عنوان فرستاده ویژه آمریکا در سوریه را اعلام کرد.

ترامپ توضیح داد: این تصمیم برای تقویت مشارکت استراتژیک ما با دولت‌های سوریه و عراق و ادامه تقویت روابط ما با آنها گرفته شده است.

وی افزود: تام باراک به نقش خود به عنوان سفیر در ترکیه ادامه خواهد داد و با حمایت کامل وزارت امور خارجه فعالیت خواهد کرد. ما قدردانی عمیق خود را از کاری که تام باراک انجام داده و تمایل مداوم او برای خدمت ابراز می‌کنیم.

باراک روز دوشنبه در اولین اظهار نظر خود در مورد نقش جدیدش گفت: «من افتخار می‌کنم که به دونالد ترامپ خدمت کنم؛ کسی که به چیزی در خاورمیانه دست یافته که هیچ کدام از روسای قبلی دست نیافتند. وقتی او صحبت می‌کند، همه چه دوست و چه دشمن، گوش می‌دهند؛ مسیر عمل دیگر توسط غرب و برای غرب دیکته نمی‌شود بلکه توسط منطقه و برای منطقه تدوین می‌شود. رویکرد شخصی او مبتنی بر ارتباط مستقیم بین رهبران، تنها روشی است که این منطقه واقعا پیچیده همیشه درک کرده است.»

وی افزود: «فلسفه رئیس‌جمهور به ما می‌آموزد که یک توازن قدرت با محوریت ایالات متحده زمانی بهترین نتیجه را می‌دهد که متحدان تشویق شوند تا بیشتر به خود متکی باشند و از طریق ارتباط متقابل و ادغام در جهت دستیابی به رفاه متقابل، بار مسئولیت را تقسیم کنند اما همیشه در چارچوبی که نفوذ، ثبات و همسویی آمریکا با اهداف استراتژیک اصلی را حفظ کند.»

وی گفت: «بر اساس سنت کسانی که دهه‌هاست سرزمین شام و آناتولی را مطالعه کرده‌اند، عراق، سوریه و ترکیه همچنان نقطه کانون استراتژیکی هستند که هرگونه ثبات پایدار در خاورمیانه باید بر اساس آن بنا شود. دستیابی به تعادل بین این سه کشور نیازمند یک نقطه تماس واحد و منسجم و نفوذ آمریکا است که فراتر از اختلافات قبیله‌ای، مذهبی یا فرقه‌ای باشد. این مأموریت حیاتی که ترامپ در حال انجام آن است، با هدف کمک به منطقه برای هدایت آن به سمت رفاه مشترک براساس نظم و منافع متقابل انجام می‌شود.»

در این راستا، یک مقام دفتر امور خاور نزدیک وزارت خارجه آمریکا در واشنگتن به العربی الجدید گفت: «انتصاب سفیر دائم ایالات متحده در بغداد به گام‌هایی که دولت جدید عراق به ریاست علی الزیدی در قبال گروه‌های مقاومت مسلح برمی‌دارد، توانایی آن در دور نگه داشتن این گروه‌ها از روند تصمیم‌گیری و اصلاحات اقتصادی مربوط به مبارزه با فساد و همکاری با شرکت‌های آمریکایی در زمینه انرژی و سرمایه‌گذاری بستگی دارد.»

در مقابل، اطلاعات سیاستمداران و دیپلمات‌های عراقی در بغداد نشان می‌دهد که واشنگتن اخیرا از طریق چندین مقام در وزارتخانه‌های امور خارجه، دفاع و خزانه‌داری، رویکرد سیاست خود را در قبال عراق مدیریت کرده است، در حالی که وزارت خزانه‌داری با اعمال تحریم‌هایی علیه گروه‌ها و رهبران مسلح، بانک‌ها، شرکت‌ها و بازرگانان به اتهام معامله با ایران در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ حداکثر فشار را اعمال کرده است.

یک دیپلمات ارشد عراقی در بغداد به العربی الجدید گفت: «عراق موظف است با هر کسی که ایالات متحده اعزام می‌کند، صرف نظر از سمت رسمی او تعامل کند. ارتباط مستقیمی بین بغداد و واشنگتن وجود دارد که فراتر از پست سفیر است که ۱۸ ماه خالی بوده است.»

این منبع پیش‌بینی کرد که بسته به برداشتی که در واشنگتن از دولت علی الزیدی شکل گرفته است، یک سفیر ایالات متحده منصوب شود یا اینکه جاشوا هریس، کاردار فعلی در این سمت تثبیت شود.

این منبع همچنین از سفر احتمالی یک هیئت رسمی آمریکایی به بغداد برای دیدار با نخست وزیر عراق خبر داد. در مورد تمدید ماموریت باراک، این منبع هرگونه تغییر در نقش قبلی او در عراق یا سوریه را رد کرد.

«احمد السعدی» عضو سابق ائتلاف حاکم «چارچوب هماهنگی» در عراق به العربی الجدید گفت که تحرکات تام باراک، فرستاده آمریکا در عراق برخلاف سوریه، جایگاه رسمی به عنوان «فرستاده» را نداشت اما با این وجود او در این سمت فعالیت می‌کرد.

به گفته السعدی انتظار می‌رود که او در دوره آینده نیز به ایفای این نقش ادامه دهد و از تاکتیک‌های فشار استفاده کند و در یک بازه زمانی نامحدود فعالیت کند.

وی توضیح داد که سیاست آمریکا در عراق بر سه موضوع مرتبط با هم متمرکز بوده است: «گروه‌های مقاومت، بازسازی حضور آمریکا از نظر سیاسی و اقتصادی و تلاش برای منزوی کردن سیستم مالی و بانکی عراق و جلوگیری از استفاده از آن در تأمین مالی گروه‌های مقاومت.»

وی توضیح داد که «هر سفیر یا فرستاده آینده به عراق را دارای همان رویکردهای خصمانه و زبان تهدیدآمیز خواهد بود که مشخصه دولت ترامپ بوده است.»

السعدی ماموریت علی الزیدی را دشوارترین ماموریت توصیف کرد و گفت اگر او در مورد مسئله گروه‌های مقاومت از حمایت سیاسی شیعیان برخوردار نشود، این ماموریت غیرممکن خواهد بود.

«احمد الحمدانی» کارشناس سیاسی عراقی نیز به العربی الجدید گفت که انتصاب باراک به عنوان فرستاده به عراق و سوریه به این معنی است که ایالات متحده هنوز تصمیم نگرفته است که با عراق به عنوان یک کشور باثبات مانند کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و اردن که همسایگان عراق هستند، برخورد کند.

وی تأکید کرد که تثبیت باراک در این سمت می‌تواند به این معنی باشد که مرحله تکمیل چارچوب دیپلماتیک مأموریت آمریکا در بغداد با تعیین سفیر دائم هنوز دور از دسترس است و انتقال به مرحله عادی‌سازی دیپلماتیک و تعیین سفیران هنوز قریب‌الوقوع نیست.

به گفته الحمدانی، با توجه به اینکه روابط بین ایالات متحده و عراق بدترین مرحله خود را از زمان حمله ۲۰۰۳ تجربه می‌کند، احتمال دارد که واشنگتن تعیین سفیر دائم را به توانایی دولت جدید در برخورد با گروه‌های مقاومت عراقی مرتبط کند.

*