طوفان و سپرهای بیابان‌زدایی که آسیب دیدند

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سبزوار با بیان اینکه وزش طوفان‌های شدید اخیر در این شهرستان، به بخش‌هایی از تاغزارهای منطقه روستای برزو آسیب وارد کرد، گفت: توجه ویژه به این سپرهای حیاتی در برابر بیابان‌زدایی بسیار ضروری و حائز اهمیت است.

عباسعلی کیانی‌فرد، در گفت و گو با ایسنا بر اهمیت استراتژیک این پوشش گیاهی در حفظ امنیت و پایداری محیط‌زیست منطقه تأکید کرد و مدیریت علمی و جلب مشارکت مردمی را تنها راه برون‌رفت از بحران‌های فرسایشی دانست.

وی با بیان اینکه طوفان‌های اخیر عرصه‌های بیابانی منطقه را تحت تأثیر قرار داده است، اظهار کرد: بر اساس بررسی‌های دقیق میدانی و گزارش‌های واصله از یگان حفاظت این اداره، شدت وزش بادهای اخیر در منطقه روستای برزو منجر به شکستگی و آسیب به ۳۵ اصله درخت تاغ شده است.

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سبزوار گفت: هر بوته تاغ به عنوان یک واحد تولید امنیت زیستی عمل کرده و با کاهش سرعت باد در سطح زمین، مانع از جابه‌جایی ماسه‌ها می‌شود. آسیب دیدن حتی تعداد اندکی از این درختان در یک منطقه، به مثابه باز شدن رخنه‌ای در دیواره دفاعی شهر در برابر پیشروی کویر است و می‌تواند پایداری اکوسیستم منطقه را به‌ طور جدی تحت‌الشعاع قرار دهد.

وی خاطرنشان کرد: تاغزارهای سبزوار نه تنها از پیشروی شن‌ها جلوگیری می‌کنند، بلکه با بهبود کیفیت هوا و کنترل ریزگردها، مستقیماً بر سلامت ساکنان و معیشت کشاورزان تأثیرگذارند. از دست رفتن این پوشش گیاهی، فرآیند بیابان‌زایی را شتاب بخشیده و هزینه‌های گزافی را برای احیای مجدد عرصه‌ها بر مدیریت شهری و روستایی تحمیل می‌کند.

کیانی‌فرد در ادامه با تشریح نقش حیاتی این پوشش گیاهی در اکوسیستم منطقه تصریح کرد: تاغزارها در سبزوار صرفاً یک پوشش گیاهی ساده نیستند، بلکه به‌عنوان خط مقدم جبهه مقابله با بیابان‌زایی عمل می‌کنند.

وی خاطرنشان کرد: تاغ با ریشه‌هایی که در اعماق خاک نفوذ می‌کنند و شاخ و برگ‌هایی که مانع از حرکت ذرات خاک می‌شوند، ستون فقرات تثبیت ماسه‌های بادی در سبزوار محسوب می‌شوند. در منطقه‌ای که با تهدیدات مداوم فرسایش بادی و ریزگردها مواجه است، تاغزارها سدی مستحکم در برابر هجوم شن‌های روان هستند که از مدفون شدن مزارع کشاورزی، مسدود شدن جاده‌های مواصلاتی و هجوم تپه‌های شنی به سکونتگاه‌های روستایی جلوگیری می‌کنند.

کیانی‌فرد در ادامه با تأکید بر ضرورت مدیریت علمی در حفاظت از این عرصه‌ها گفت: برای عبور از چالش‌های فعلی و تضمین پایداری سرزمین، توجه هم‌زمان به دو اصل کارایی و اثربخشی از مهم‌ترین الزامات مدیریتی است.

وی با اشاره به اینکه محدودیت منابع مالی و امکانات، نباید مانع از پیشبرد اهداف حفاظتی شود، افزود: کارایی در این حوزه بدین معناست که ما باید با برنامه‌ریزی دقیق، اولویت‌بندی هوشمندانه طرح‌ها و استفاده بهینه از نیروی انسانی و اعتبارات موجود، بیشترین دستاورد را در امر حفاظت و احیای پوشش گیاهی کسب کنیم.

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سبزوار تصریح کرد: اثربخشی پروژه‌ها زمانی معنا پیدا می‌کند که نتایج آن در طبیعت به صورت ملموس ظاهر شود؛ اجرای طرح‌های بیابان‌زدایی و آبخیزداری باید منجر به کنترل واقعی سیلاب‌ها، تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، کاهش فرسایش خاک و در نهایت تقویت پوشش گیاهی شود تا اثرات آن بر بهبود معیشت و امنیت مردم منطقه نمود یابد. این رویکرد علمی تضمین می‌کند که هر ریال از بودجه‌های تخصیص ‌یافته، در مسیری هدایت شود که بیشترین ماندگاری و پایداری را برای طبیعت سبزوار به ارمغان آورد.

وی با اشاره به جایگاه ویژه مشارکت مردمی در موفقیت برنامه‌های منابع طبیعی تأکید کرد: حفاظت از میلیون‌ها هکتار عرصه‌های مرتعی و جنگلی بدون همراهی و همکاری جوامع محلی و بهره‌برداران امکان‌پذیر نیست.

کیانی‌فرد با اعلام اینکه مردم، بهترین حافظان این میراث ارزشمند هستند و هرگونه همکاری آنان با نیروهای یگان حفاظت، در واقع سرمایه‌گذاری برای سلامتی و امنیت خودشان است، اظهار کرد: تلاش ما بر این است که با افزایش سطح آگاهی‌های عمومی و آموزش بهره‌برداران، بستر لازم را برای مشارکت فعالانه مردم در اجرای طرح‌ها فراهم آوریم.

وی تصریح کرد: حفاظت از این عرصه‌ها یک مطالبه عمومی است و ما امیدواریم با همکاری مردم، سبزوار را در برابر تغییرات اقلیمی مقاوم‌تر از گذشته ببینیم.

*