«مهارت» و «آموزش»؛ گره‌های اصلی ازدواج پایدار

یک روان‌شناس اظهار کرد: زوج‌های جوان امروز بدون داشتن پیش‌پاافتاده‌ترین مهارت‌های حل مسئله و گفت‌وگو زیر یک سقف می‌روند و همین خلاء مهارتی، منشأ اصلی اختلافات زوجین است.

خانواده به عنوان بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی، این روزها در تلاطم تغییرات سریع فرهنگی و فشارهای اقتصادی، دستخوش چالش‌های جدی شده است. استان قم نیز به عنوان قطب فرهنگی کشور، از این قاعده مستثنی نیست. همزمان با فرارسیدن هفته ازدواج و سالروز پیوند آسمانی حضرت علی (ع) و حضرت زهرا(س)، فرصتی مغتنم پیش آمده تا فراتر از شعارها، به عمق چالش‌های پیوند همسری در جامعه امروز بنگریم.

بسیاری بر این باورند که قفل ازدواج جوانان، تنها با کلید اقتصاد و تسهیلات مالی باز می‌شود؛ اما کارشناسان حوزه خانواده، آدرس دیگری می‌دهند. آن‌ها معتقدند بزرگ‌ترین بحرانی که بنیان خانواده‌های نوپا را تهدید می‌کند، «بحران عدم مهارت و آموزش» است؛ جایی که زوج‌ها بدون کمترین شناخت از مهارت‌های زناشویی، حل تعارض و تکنیک‌های گفت‌وگو زیر یک سقف می‌روند و خیلی زود، با اولین تندباد اختلافات، تسلیم طلاق می‌شوند.

در همین راستا و برای واکاوی ریشه‌های این پدیده، به سراغ محمد مصباحی، روان‌شناس و مدرس دانشگاه رفته‌ایم. ایشان با سال‌ها تجربه در حوزه زوج‌درمانی، در این گفت‌وگوی تفصیلی به کالبدشکافی مسائلی همچون نقش مخرب زندگی‌های فیک بلاگری، ضرورت احیای کارگاه‌های اجباری پیش از ازدواج، آسیب‌های تفاوت سنی فاحش و چالش‌های ازدواج‌های راه دور پرداخته است. در ادامه مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانیم:

ایسنا: به عنوان اولین سوال، به نظر شما چرا جوانان امروز کمتر رغبت دارند که پا پیش بگذارند و ازدواج کنند؟ آیا این مسئله بیشتر جنبه اقتصادی دارد یا فرهنگی؟

مصباحی: هر دو عامل تاثیر دارد، درصد آن‌ها متغیر است. ضمن اینکه باید فرهنگ‌سازی، اطلاع رسانی و آموزش توسط رسانه‌ها انجام شود. به نکته درستی اشاره کردید متاسفانه خیلی از خانواده به خواستگار دخترشان می‌گویند که پسر باید ماشین و خانه داشته باشد. در واقع با توجه به شرایط اقتصادی موجود توقعاتی که خانواده ها از دختر و پسر دارند بیجا است. با توجه به این مشکلات خانواده ها باید شرایط ازدواج را تسهیل کنند تا دختر و پسر رغبت بیشتری برای ازدواج پیدا کنند. متاسفانه در جامعه امرورز می‌بینیم بسیاری از دختر و پسرها به خاطر مخارج سنگین ازدواج و توقعات بیجا خانواده تمایل دارند که ارتباط را غیر رسمی نگه دارند.

ایسنا: بیشتر زوج‌هایی که به شما مراجعه می‌کنند، ناسازگاری‌شان بیشتر بر چه مبنایی است؟

مصباحی: بیشتر بر مبنای عدم آموزش و عدم آگاهی نسبت به مقوله ازدواج است. زوج‌ها نمی‌دانند که هر دو باید برای ساختن زندگی تلاش کنند. بعضی‌ها به مرد سالاری یا زن سالاری معتقد هستند. متاسفانه در برخی کلیپ‌هایی که در فضای مجازی منتشر می‌شود یک مرد را نمایش می‌دهند که فقط باید حرف‌شنوی از همسرش داشته باشد. لذا در بحث آموزش و آگاه‌سازی باید ورود جدی داشته باشیم. سنوات گذشته این نکته مطرح می‌شد کسانی که می‌خواهند وام ازدواج بگیرند یک دوره دو-سه ساعته آموزش پیش از ازدواج برای آن‌ها می‌گذاشتند. آنچنان اثری نداشت ولی همین که مدرک کارگاه پیش از ازدواج را می‌خواستند، تاثیرگذار بود.

مشکل اساسی این است که زوجین نمی‌دانند با نفر جدیدی که وارد زندگیشان شده چگونه با اخلاق و روحیاتش کنار بیایند؟ چگونه دعوا کنند؟ چگونه قهر کنند؟ قوانین قهر کردن چیست؟ چه عواملی باعث خراب شدن یک رابطه می‌شوند؟ تمام این موارد آموزش و راه حل دارد. زوجین باید تکنیک‌های گفت‌وگو را بلد باشند. خوشبختانه اداره کل ورزش و جوانان استان قم به این مقوله پرداخته اما همچنان کم است و بیشتر باید به آن پرداخته شود.

ایسنا: پس می‌توان گفت یکی از عوامل مهم در اختلافات، همین زندگی‌های اشرافی و اجاره‌ای بلاگرهاست که باعث القای زندگی‌های فیک شده؟

مصباحی: بله، بخشی این است. طبیعتاً ما نباید ظاهر زندگی دیگران رو با باطن زندگی خودمان مقایسه کنیم. وقتی مقایسه انجام می‌شود، طبیعتاً نارضایتی پیش میاید چون زوجین آموزش ندیدند، نمی‌دانند که چگونه با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. نمی‌دانند اگر به مشکل برخوردند چگونه حل کنند از این جهت به سمت طلاق می‌روند و می‌گویند که ما به درد هم نمی‌خوریم! در صورتی که اگر آموزش می‌دیدند، بهتر می‌توانستند با یکدیگر سازگاری داشته باشند.

ایسنا: در مورد بالا رفتن سن ازدواج چه عواملی رو دخیل می‌دانید؟

مصباحی: اساس سن ازدواج دلیلش همان بحث فرهنگ‌سازی و اقتصادی است. بعضی از زوجین می‌گویند با این همه مخارج و گرفتاری ‌ها چرا باید ازدواج کنیم البته بخش دیگر از خانم‌ها دنبال استقلال طلبی هستند. متأسفانه کمال‌گرایی باعث می‌شود به امید که در آینده انتخاب بهتری داشته باشیم گزینه‌های خوب را کنار بگذاریم که این موضوع سرابی بیش نیست.

ایسنا: نظر شما در مورد ازدواج با تفاوت سنی زیاد چیست؟

مصباحی: قطعاً تفاوت سنی بالا به دلیل تفاوت ویژگی‌های روحی و روانی زوج‌ها آسیب‌ زننده است چون امکان دارد یکی از زوجین دنبال هیجان باشد، ولی طرف مقابل که سنش بالاتر رفته محافظه‌کارتر و از نظر روانی کمتر دچار نوسان هیجان شود اما در کل اختلاف سنی بالا آسیب زننده است.

ایسنا: نکته آخر؟

مصباحی: یک مورد مهم بحث «فاصله» است؛ اینکه داماد از نظر شهر با یکدیگر فاصله داشته باشد. این فاصله آسیب‌زننده است. اگه اختلافی پیش بیاید، فاصله دور باشد باعث سوء برداشت از ارتباط پیامکی می‌شود. دومین عامل، اختلاف فرهنگ خانواده‌هاست. آداب و رسوم همدیگر را اطلاعی ندارند و بعد که وارد می‌شوند، می‌بینند منشأ اختلاف شده است. به زوج‌ها همیشه می‌گویم همه آداب و رسوم‌تان را به هم بگویید تا در جریان باشید و در زندگی مشترک به مشکل بر بخوری؛ صحبت کردن رو در رو خیلی مهم‌تر از پیامک زدن است.

هفته ازدواج در قم فرصتی است تا با نگاهی نقادانه به عملکردها و با بهره‌گیری از توصیه‌های کارشناسان، مسیر تشکیل خانواده را از مسیرهای کاذب و نمایشی به سمت واقع‌گرایی و مهارت‌آموزی هدایت کرد. تنها با آموزش مداوم و تغییر در نگرش‌های فرهنگی است که می‌توان به پایداری خانواده‌های قمی در برابر فشارهای مدرن جامعه امیدوار بود.

*