ایران جایگزین بنادر امارات را مشخص کرد

مشرق: پس از سال‌ها تلاش دیپلماتیک، پاکستان رسمی‌ترین گام را در جهت فعال‌سازی کریدور ترانزیتی با ایران برداشت. دستور صادرشده از سوی وزارت بازرگانی پاکستان، مجوز عبور کالاهای کشورهای ثالث از طریق خاک این کشور به مقصد ایران را می‌دهد و مسیرهای جاده‌ای از بنادر گوادر، کراچی و بندر قاسم به مرزهای گبد و تفتان را تعیین می‌کند.

این تصمیم، اجرایی از توافق‌نامه حمل‌ونقل بین‌المللی مسافر و کالا میان دو کشور (مصوب ۲۹ ژوئن ۲۰۰۸) است.

اهمیت این اقدام در شرایط جاری بیش از پیش می‌شود: ایران در سال‌های اخیر، بخش قابل توجهی از واردات و ترانزیت خود را از طریق بنادر امارات (به‌ویژه جبل‌علی) انجام داده است؛ مسیری که اکنون با تشدید محاصره دریایی و تغییرات سیاسی در منطقه، ناپایدار شده است.

در این شرایط، گشایش مسیر پاکستان، نه تنها تنوع راه‌ها را افزایش می‌دهد، بلکه امنیت تأمین زنجیره تأمین ایران را نیز تقویت می‌کند.

گوادر به دلیل نزدیکی جغرافیایی به مرزهای شرقی ایران و اتصال مستقیم به مسیر گبد، می‌تواند برای کالاهای حساس به زمان و هزینه، مسیری کوتاه‌تر و کم‌هزینه‌تر فراهم کند.

از سوی دیگر، کراچی و قاسم با زیرساخت‌های بندری گسترده، تجربه طولانی در تجارت دریایی و قابلیت اتصال به شبکه‌های جهانی، ظرفیت تبدیل شدن به مسیر مکمل و تکمیل‌کننده را دارند.

این تحول در زمانی رخ می‌دهد که ناامنی در مرز پاکستان و افغانستان، مسیرهای سنتی دسترسی اسلام‌آباد به آسیای میانه را مختل کرده و آن را به سمت جست‌وجوی گزینه‌های جایگزین سوق داده است.

در عین حال، ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی چهارراه اتصال شرق و غرب و شمال و جنوب، به یک محور استراتژیک تبدیل شده است و اکنون، پاکستان با دسترسی به این محور، می‌تواند از طریق خاک ایران به بازارهای آسیای میانه و قفقاز دسترسی پیدا کند.

نقش پایانه‌های مرزی میرجاوه و ریمدان نیز در این پازل حیاتی است. میرجاوه با سابقه ۷۰ ساله و ارتقای زیرساخت‌های جدید (از جمله سالن مسافری و بهبود مسیرهای ورودی)، و ریمدان که از سال ۱۳۹۹ فعال شده و در حال تبدیل شدن به گره تجاری مهم است، هر دو با پروژه‌های زیرساختی (مانند بهسازی محور سه‌راهی سرباز–ریمدان)، آمادگی خود را برای پذیرش تردد تجاری بالا برده‌اند.

هدف‌گذاری تجارت دوجانبه به سقف ۱۰ میلیارد دلار، نشان‌دهنده جدیت دو طرف است. به گفته کارشناسان، موفقیت این کریدور وابسته به عواملی مانند امنیت مسیرهای زمینی، سرعت تشریفات گمرکی، هماهنگی بین گمرکات، کیفیت جاده‌ها و پذیرش عملی از سوی تجار و شرکت‌های حمل‌ونقل خواهد بود.

در نهایت، این کریدور نه تنها به افزایش سرعت جابه‌جایی کالا و کاهش هزینه‌ها کمک می‌کند، بلکه با اتصال به طرح ۶۰ میلیارد دلاری چین-پاکستان (CPEC) و ابتکار کمربند و جاده (BRI)، پلی استراتژیک میان جنوب آسیا و اوراسیا خواهد بود.

در واقع، این موارد تأییدی عملی بر برگ برنده بودن جغرافیای ایران در برابر هرگونه محاصره اقتصادی است.

گفتنی است دو هفته پیش نیز یک محموله گوشت منجمد به صورت کارنه تیر از مبدا پاکستان و از مسیر ایران، به تاشکند ازبکستان رسیده بود.

*