آسیب‌های روانی ناشی از شرایط پراسترس

مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با بیان اینکه تداوم اخبار ناگوار، صحنه‌های تلخ و خبرهای دلخراش سبب شده مردم بیش از همیشه در معرض آسیب‌های روانی قرار گیرند، ضمن تشریح واکنشهای طبیعی بدن در شرایط پراسترس، در عین حال بر لزوم تلاش جهت حفظ روتین زندگی با رعایت نکات ایمنی در این شرایط تاکید کرد.

دکتر محمدرضا شالبافان در گفت‌وگو با ایسنا، با محکوم کردن حملات آمریکایی - صهیونی به نقاط مختلف کشورمان، و با بیان اینکه شرایط بسیار دشواری را سپری می‌کنیم، گفت: شرایط پراسترس و با فشار روانی از ماه‌های گذشته نیز در کشور وجود دارد. تداوم اخبار ناگوار، صحنه‌های تلخ و خبرهای دلخراش سبب شده مردم بیش از همیشه در معرض آسیب‌های روانی قرار گیرند.

چه واکنش‌هایی در شرایط پراسترس طبیعی است؟
او درباره واکنش‌ها در شرایط پراسترس توضیح داد: مردم باید بدانند بخشی از واکنش‌هایی که تجربه می‌کنند، طبیعی است. نگرانی، اضطراب، تنش و حتی تا حدی بی‌خوابی، نشانه بیماری محسوب نمی‌شود، بلکه واکنش طبیعی است؛ حتی می‌توان گفت اگر فردی در چنین موقعیتی هیچ واکنشی نداشته باشد، عجیب است.

تلاش بر حفظ روتین زندگی و خواب مناسب
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت ادامه داد: می‌بایست تلاش کنیم تا حد امکان از خود و اعضای خانواده‌مان مراقبت کنیم. یکی از مهم‌ترین اقدامات، حفظ روتین روزمره زندگی و خواب مناسب است. اگر برنامه‌های کاری به دلیل تعطیلی‌ روزهای اخیر مختل شده، این امکان وجود دارد که ساعات خواب بر هم خورد و استراحت کافی نداشته باشیم.

شالبافان ادامه داد: در چنین شرایطی، نباید اجازه دهیم چرخه خواب و بیداری به‌طور کامل برهم بخورد. بیدار ماندن تا دیر وقت یا اختلال در استراحت می‌تواند شرایط روانی را دشوارتر کند؛ به‌ویژه در وضعیتی که صداهای نگران‌کننده مانند انفجارها نیز ممکن است بر کیفیت خواب اثر بگذارد.

اهمیت حفظ ارتباطات خانوادگی و اجتماعی
شالبافان تأکید کرد: افراد باید تا جایی که در اختیارشان است و امکان دارد، خواب، تغذیه و روابط خود را با رعایت کامل نکات ایمنی و امنیتی و توجه به توصیه‌های رسمی مدیریت کنند. حفظ ارتباطات خانوادگی، احوال‌پرسی از عزیزان و اطمینان از حال یکدیگر نیز بسیار مهم است. اگر تماس‌ها و پرسش درباره حال و احوال تکراری به نظر برسد، باید با احترام و صبوری پاسخ داده شود؛ چراکه این روابط اجتماعی از ارکان مهم حفظ سلامت روان در بحران‌ها است.

چگونگی توجه به کودکان و سالمندان
او درباره ضرورت توجه به کودکان و سالمندان توضیح داد: این احتمال وجود دارد که اغلب کودکان نتوانند نگرانی‌های خود را به‌درستی بیان کنند. والدین می‌بایست بدون ترساندن کودک و بدون ارائه اطلاعاتی فراتر از سطح فهم او، به او فرصت صحبت‌کردن درباره نگرانی‌هایش را بدهند.

شالبافان ادامه داد: دروغ‌گفتن به کودک مانند نسبت‌دادن صداهای انفجار به رعد و برق یا مراسم شادی، اقدامی نادرست است و می‌تواند سبب از بین‌رفتن اعتماد کودک شود و در شرایطی که به همکاری آنها نیاز است با والدین خود همکاری نکنند. نکته مهم این است که با بیانی ساده و اطمینان‌بخش تأکید کرد که «ما کنار هم هستیم، از تو حمایت می‌کنیم و مراقب هم هستیم»، بدون آنکه وارد مطالب نامفهوم برای کودک شویم.

شالبافان با بیان اینکه سالمندان از گروه‌های در معرض خطر هستند، گفت: ممکن است در شرایط فعلی در تأمین نیازهای اولیه با مشکل مواجه شوند و به حمایت نیاز داشته باشند. خانواده‌ها باید با حفظ کرامت و احترام، از آنها حمایت کنند. همچنین بسیاری از سالمندان دارو مصرف می‌کنند و ضروری است برای چند روز آینده ذخیره دارویی کافی داشته باشند تا وقفه‌ای در درمان آنها ایجاد نشود؛ چراکه در این سنین، قطع دارو می‌تواند آسیب‌زا باشد.

احتمال واکنش‌های شدیدتر در افراد دارای سابقه بیماری‌های روانپزشکی
او درباره افراد دارای سابقه بیماری‌های روانپزشکی در شرایط کنونی تصریح کرد: کسانی که دارای سابقه بیماری روانپزشکی هستند که دارو و خدمات روان‌شناختی دریافت می‌کرده‌اند، ممکن است واکنش‌های شدیدتری نشان دهند. این افراد باید مصرف منظم داروهای خود را جدی بگیرند و در صورت نیاز حتی زودتر از موعد به روانپزشک یا روان‌شناس مراجعه کنند. اگر امکان مراجعه حضوری وجود ندارد، می‌توانند به مراکز شبانه‌روزی روانپزشکی که در بسیاری از استان‌ها فعال هستند، مراجعه کنند یا از خطوط تلفنی مشاوره و بحران کمک‌ گیرند.

مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت گفت: مردم از راهنماهای مراقبتی منتشرشده در سایت‌های معتبر استفاده کنند.

*