مهار استرس؛ حلقه گمشده ایمنی در صنایع پرخطر

نتایج یک طرح تحقیقاتی در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نشان داد که استرس و خستگی شغلی، در کنار عوامل فنی، نقش تعیین کنندهای در بروز حوادث شغلی دارند و توجه به سلامت روان کارکنان می‌تواند به عنوان یکی از ارکان اصلی ارتقای ایمنی در صنایع پرخطر، به ویژه صنایع نظامی، مورد توجه قرار گیرد.

به گزارش ایسنا، دکتر غزاله منظمی تهرانی در نشست طرح های تحقیقاتی خاتمه‌ یافته دانشکده بهداشت و ایمنی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، نتایج طرح برگرفته از پایان‌نامه محمد پناهی نیا با عنوان «ارزیابی نقش جو ایمنی و عوامل فردی در بروز حوادث شغلی در یک واحد صنعتی» را تشریح کرد.

دکتر منظمی تهرانی با اشاره به انگیزه اجرای این طرح گفت: هدف اصلی پژوهش، حفظ جان انسانها و صیانت از سرمایه‌های انسانی کشور بوده است.

به گفته وی، کارکنان صنایع علاوه بر مخاطرات فیزیکی، با سطوح بالایی از استرس و خستگی شغلی مواجهاند و صرف تأمین تجهیزات ایمنی، تضمینکننده ایمنی پایدار نیست؛ بلکه سالمت روان کارکنان نیز نقش کلیدی در پیشگیری از حوادث ایفا می کند.

وی با بیان اینکه یافته‌های پژوهش بر روی حدود ۲۰۰ نفر از کارکنان انجام شده است، افزود: نتایج نشان داد هرچه میزان استرس و خستگی شغلی افزایش یابد، احتمال بروز حادثه و نادیده گرفتن اصول ایمنی نیز بیشتر می شود.

این پژوهش به صورت علمی نشان داد که "استرس"، قوی ترین پیش بینی کننده تضعیف جو ایمنی و افزایش حوادث شغلی است، حتی در شرایطی که تجهیزات ایمنی مناسب در دسترس باشد.

به گفته مجری طرح، اگرچه در مدلسازی آماری، «عزت نفس» نتوانست به طور مستقیم جو ایمنی را پیش بینی کند، اما پایین بودن آن به‌عنوان یک عامل هشداردهنده مهم برای بروز حوادث فردی شناسایی شد.

وی تأکید کرد: این نتایج مسیر تازهای را پیش روی مدیران قرار میدهد تا در کنار مداخلات فنی، سرمایه‌گذاری هدفمندتری بر سلامت روان و کاهش استرس کارکنان داشته باشند.

مجری طرح در ادامه به مسیرهای پژوهشی آینده اشاره کرد و گفت: در گام های بعدی، استفاده از فناوری های نوین از جمله هوش مصنوعی برای پایش هوشمند خستگی و استرس کارکنان و ارائه هشدارهای پیشگیرانه پیش از وقوع حادثه، میتواند رویکرد ایمنی را از «واکنش پس از حادثه» به «پیشگیری هوشمند» سوق دهد.

دکتر منظمی تهرانی در پایان با اشاره به محدودیتهای اجرای پژوهش خاطرنشان کرد: برخی مالحظات امنیتی در محیطهای صنعتی ، گاهی دسترسی به اطلاعات را محدود میکند و استفاده از ابزار پرسشنامه‌ای نیز همواره با چالش خوداظهاری همراه است. با این حال، استحکام نتایج به گونه ای بود که این محدودیتها خللی در پیام اصلی پژوهش ایجاد نکرد. علاقه‌مندان می توانند برای دریافت اطلاعات تکمیلی، به مقاله منتشرشده حاصل از این طرح در مجله «طب نظامی» مراجعه کنند.

*