از مسقط تا ژنو؛ گام دوم دیپلماسی پرریسک

دومین دور مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا سه‌شنبه در ژنو برگزار می‌شود؛ نشستی که پس از رایزنی‌های فشرده ۱۰روزه و تبادل پیشنهادات مکتوب از مسیر مسقط، با محوریت موضوع هسته‌ای، حفظ حق غنی‌سازی ایران دنبال خواهد شد و می‌تواند ارزیابی اولیه دو طرف از «اراده سیاسی» یکدیگر را وارد فاز عملیاتی کند.

به گزارش ایسنا، دومین دور مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا روز سه‌شنبه حوالی ظهر در سفارت عمان در ژنو با حضور هیات سیاسی و کارشناسی ایران به سرپرستی «سید عباس عراقچی» و «استیو ویتکاف» فرستاده ویژه دونالد ترامپ و «جارد کوشنر» مشاور ارشد و داماد رئیس جمهور آمریکا برگزار می‌شود.
دومین دور از مذاکرات ایران و آمریکا، ۷ ماه پس از آن انجام می‌شود که آمریکا در حمایت از رژیم صهیونیستی و در میانه مذاکرات هسته‌ای که آن هم با میانجی‌گری عمان در حال انجام بود، به ایران و تاسیسات هسته‌ای اش که تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار داشت، حمله کرد.

با وجود فضای بسیار ملتهب سیاسی و امنیتی میان ایران و آمریکا، از یک ماه پیش آمریکا مصرانه از ایران خواست به میز مذاکره بازگردد. بعد از چند بار تکرار این درخواست‌ها و رفت و آمد مقامات کشورهای منطقه برای میانجی‌گری میان ایران و آمریکا که با هدف کاهش تنش در منطقه و حل و فصل مساله هسته‌ای انجام گرفت، ایران یک بار دیگر مذاکرات با آمریکا را با میانجی‌گری عمان پذیرفت.

اولین دور مذاکرات ۱۷ بهمن ماه در مسقط پایتخت عمان برگزار شد؛ محور این مذاکرات بحث بر سر کلیات مورد نظر و اطمینان طرفین از جدیت و اراده سیاسی لازم یکدیگر برای ورود به یک مذاکرات جدی بود.

طی دو هفته گذشته، رایزنی‌ها و رد و بدل پیام‌ها به شیوه های مختلف در جریان بوده است و در آخرین تحول، طرف آمریکایی پیشنهادها و ایده‌هایی را در پاسخ به نظرات و ایده‌های ایران به طرف عمانی برای ارائه به ایران منتقل کرد که این ایده ها به طور مکتوب به دبیر شورای عالی امنیت ملی و مسئول پرونده هسته‌ای در سفر به عمان تحویل داده شد. از این رو انتظار می‌رود در دومین دور مذاکرات، ایران متقابلا به پیشنهادات طرف آمریکایی پاسخ دهد.

این دور از مذاکرات یران و آمریکا متفاوت از ادوار مذاکراتی طی دو دهه گذشته، در سایه تهدید به حمله نظامی آمریکا در حال انجام است که به خودی خود روند و مواضع دو طرف را سخت و پیچیده می سازد. همان طور که ترامپ در رویکرد در قبال ایران سیاست های حداکثری اش را پیش برده در مذاکرات نیز درخواست ها و انتظارات حداکثری را دنبال می کند و به نظر می آید همچنان در بر همان پاشنه ای می چرخد که تاکنون بوده است.

ایران همواره تاکید داشته که صرفا بر سر حل و فصل مساله هسته‌ای برای یافتن یک راه‌حل مسالمت‌آمیز در جهت رفع نگرانی‌های بین‌المللی با قدرت های بزرگ مذاکره می‌کند و مسائل موشکی و منطقه‌ای نمی‌تواند موضوع مذاکره قرار گیرد و با وجود تمامی تهدیدات نظامی، سیاسی و امنیتی، محور مذاکرات با آمریکا از منظر ایران مساله هسته‌ای ضمن لحاظ نگرانی های منطقه ای آمریکا است.

پذیرش حق غنی‌سازی برای ایران و حفظ این ظرفیت از شروط و خطوط قرمز غیرقابل تغییر ایران بوده و هست و به نظر ‌ آمریکا قبل از ورود به مذاکرات مسقط، این شرط را پذیرفته است.

مذاکرات مسقط به نوعی محل ارزیابی طرفین از یکدیگر بود و مواضع طرف‌ها طی ۱۰ روز گذشته نشان می‌دهد انها نسبت به اراده و جدیت یکدیگر ارزیابی «مناسب و خوبی» به دست‌ آوردند اما همچنان این رویکرد با توجه به مواضع متناقض ترامپ و سایه جنگ بر گفتگوها متزلزل است.

از نگاه ایران حضور جرد کوشنر در مذاکرات پیام مثبتی داشته است؛ برخلاف حضور غیرمنتظره فرمانده سنتکام که کاملا منفی ارزیابی شد. ادامه حضور داماد و مشاور ارشد ترامپ در مذاکرات که ارتباط نزدیکی با نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی دارد، می تواند به سبک تر شدن وزنه بی‌اعتمادی میان دو طرف کمک کند.

به گزارش ایسنا، به نظر مذاکرات ژنو همچنان برای ایران محل سنجش میزان پایبندی و جدیت آمریکا است که آیا واقعا به دنبال حل مسالمت امیز مساله هسته‌ای است یا به دنبال اعمال فشار از طریق میز مذاکره.

موفقیت این دور از مذاکرات تا حد زیادی به نحوه پاسخ تهران به پیشنهادات آمریکا و میزان انعطاف‌پذیری واشنگتن در پذیرش خطوط قرمز ایران، به‌ویژه در موضوع پذیرش غنی‌سازی بستگی خواهد داشت؛ مسیری که در نهایت می‌تواند یا به کاهش تنش و احیای روند گفت‌وگوها بینجامد یا دو کشور را وارد مرحله‌ای پیچیده‌تر کند.

*