فلسفه تغییر ساعت رسمی در کشورهای مختلف

یک کارشناس اقتصادی در تشریح فلسفه تغییر ساعت رسمی در ابتدای فصل‌های گرم و سرد سال، تأکید کرد که هدف اصلی این کار در سطح جهان، مدیریت مصرف انرژی و استفاده بهینه از روشنایی طبیعی روز است؛ نه لزوماً افزایش بهره‌وری کاری.

به گزارش ایسنا، بر اساس قانونی که از دو دهه قبل داشتیم دولت سالانه ساعت را یک ساعت به جلو می‌کشید و در ابتدای مهرماه نیز ساعت را به حالت اولیه بر می‌گرداند اما از سال ۱۴۰۱ طبق مصوبه جدید مجلس، اجازه شناورسازی ساعت کار ادارات به دولت داده شد. اکنون نیز با توجه به بررسی‌هایی که در توانیر و وزارت نیرو انجام شده و تاثیری که جابه‌جایی ساعت در صرفه‌جویی انرژی دارد، سازمان اداری و استخدامی لایحه دو فوریتی برای تغییر ساعت رسمی کشور را به مجلس ارائه کرد که روز گذشته اعلام شد که کمیسیون اجتماعی در جلسات هفته جاری خود به بررسی لایحه اختیار دولت در تغییر ساعت رسمی کشور و تغییر ساعت کاری کارمندان دولت می‌پردازد.

در این زمینه مصطفی صفاری در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به بی توجهی نسبی به این موضوع در ایران به دلیل ارزانی انرژی، اجرای آن در کشورهایی مانند ترکیه را نمونه‌ای از عزم جدی برای کاهش هزینه‌های ملی برشمرد.

او ادامه داد: ساعت‌ها را جلو و عقب بردن به دلیل بهینه‌سازی مصرف انرژی و استفاده از روشنایی طبیعی روز است. در تابستان و زمستان، با هدف صرفه‌جویی در انرژی برق، ساعت‌های کاری در بسیاری از کشورهای جهان تغییر می‌کند. نکته اساسی این است که با تغییر ساعات اداری و تعیین زمان شروع کار، از روشنایی روز حداکثر استفاده شود.

او افزود: مثلا وقتی در تابستان ساعت پنج صبح هوا روشن است، ساعت را یک ساعت جلو می‌برند تا مثلاً به جای ساعت ۸، ساعت ۷ باشد و افراد در روشنایی روز کار خود را آغاز کنند و برعکس در زمستان. بنابراین، هدف اصلی این تغییر، مدیریت انرژی است نه بهره‌وری.

صفاری عنوان کرد: از این طریق، در ساعات کمتری از شب از انرژی برق برای روشنایی استفاده می‌شود. متأسفانه در ایران، به دلیل ارزان بودن انرژی، چندان به این موضوع توجه نمی‌شود.

وی در ادامه با مقایسه شرایط ایران و ترکیه بیان کرد: در بسیاری از کشورها، مانند ترکیه، با غروب آفتاب اغلب مغازه‌ها (به جز فروشگاه‌های مواد غذایی و رستوران‌ها) تعطیل می‌شوند. آن‌ها می‌گویند «در روز خرید کنید» و اگر کسی مانند ما مغازه خود را در شب روشن کند، باید هزینه بسیار بالایی بپردازد؛ چرا که انرژی گران است و هدف، استفاده از نور طبیعی و صرفه‌جویی در مصرف برق است.

این کارشناس اقتصادی به تأثیر عدم تداوم تغییر ساعت در ایران اشاره کرد و گفت: در ایران، در سال‌های اخیر که تغییر ساعت اجرا نشده، مجبور شده‌اند ساعات کاری ادارات را به طور مکرر تنظیم کنند. مثلا بانک‌ها در مراکز تجاری گاهی ساعت ۶ صبح باز می‌شدند و سپس تا ساعت ۹ تعطیل می‌ماندند تا درها باز شود و مراجعه‌کنندگان بیایند. در حال حاضر، آنچه تغییر نکرده، حداقل با طرح بهره‌وری جبران می‌شود.

صفاری خاطرنشان کرد: این موضوع به موقعیت جغرافیایی کشورها بستگی دارد. مثلا در کشورهای اسکاندیناوی ممکن است این کار انجام نشود، اما در کشورهای نزدیک به خط استوا یا همسایه ما که در عرض جغرافیایی مشابهی قرار دارند، این تغییر ساعت اجرا می‌شود. تا جایی که اطلاع دارم، در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه‌ای که با چالش کمبود یا گرانی انرژی مواجهند، این سیاست به صورت گسترده یا محدود دنبال می‌شود.

*