دانشگاه پیام نور ۴۰ سال پس از تاسیس به کدام سو می‌رود؟

یک هفته پیش بود که رئیس‌جمهور از رؤسای دانشگاه‌های پیام‌نور و فرهنگیان خواست ظرف مدت یک‌هفته طرح جامع و برنامه عملیاتی مشخصی برای تحقق اهداف و مأموریت‌های محوله و بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های موجود این دو دانشگاه تهیه و به دولت ارائه کنند.

به گزارش ایسنا، روزنامه همشهری نوشت: این خبر باعث شد دوباره زمزمه‌های ادغام این ۲دانشگاه، سرزبان‌ها بیفتد. هرچند طبق بررسی‌های همشهری قصد و منظور رئیس‌جمهور از طرح این موضوع خیلی ربطی به موضوع ادغام ندارد، براساس گفته‌ها و شنیده‌ها تب‌وتاب خاصی در فضای هردو دانشگاه ایجاد کرده است.

خیلی‌ها بعد از این دستور گمان کردند رئیس‌جمهور دنبال ادغام این دو دانشگاه است؛ موضوعی که از سال۹۷ زمزمه‌های آن به گوش می‌رسد، اما تا امروز خبری از آن نبوده است. البته پزشکیان زیرپوستی نقدی هم به دانشگاه پیام‌نور کرد و گفت: مجموع عملکرد دانشگاه پیام‌نور در سال‌های پس از تأسیس نشان می‌دهد که ایده شکل‌گیری و مأموریت‌های آن در ابتدا بسیار مترقی و آینده‌نگرانه طراحی شده، اما در ادامه مسیر از اهداف اصلی خود فاصله گرفته است.

از ادغام خبری نیست
سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش در نشست خبری اخیر خود در پاسخ به خبرنگار همشهری درباره این موضوع تأکید کرد که این دستور به‌منزله ادغام دو دانشگاه نیست؛ بلکه ازآنجاکه دانشگاه پیام‌نور مطابق آمار شاهد کاهش تعداد دانشجو در سال‌های اخیر است و حتی برخی از شعب آن دیگر دانشجو ندارند، و از سوی دیگر دانشگاه فرهنگیان با کمبود شدید فضا مواجه است، موضوع انتقال فضاهای دانشگاهی خالی از دانشجو یا واحدهایی که با افت شدید جمعیت دانشجویی روبه‌رو بوده‌اند مطرح است. به‌گفته او هم در دوره دولت سیزدهم و هم در دولت چهاردهم این درخواست مورد تأکید رؤسای جمهور بوده و هست و هردو دستور داده‌اند در مناطقی که فضای دانشگاه پیام‌نور بلااستفاده مانده و دانشگاه فرهنگیان می‌تواند از آن استفاده کند، این فضاها منتقل شوند. البته او این نکته را هم یادآور می‌شود که حتی عنوان شده اگر اعضای هیأت‌علمی این واحدها می‌توانند در دانشگاه فرهنگیان ادامه خدمت بدهند، به این دانشگاه منتقل شوند که دانشگاه فرهنگیان هم استقبال کرده است.


چرا پیام‌نور؟

سال۶۵ بود که با هدف ایجاد امکان دسترسی به فضای آموزش عالی در همه مناطق کشور به‌خصوص مناطق محروم و دورافتاده، دانشگاه پیام‌نور متولد شد و نخستین دوره پذیرش دانشجوی آن در مهرماه سال۶۷ بود. ابتدا این دانشگاه در ۵رشته تحصیلی در فضای فیزیکی
۲۸ مرکز باقیمانده از دانشگاه ابوریحان بیرونی و دانشگاه آزاد شروع به پذیرش دانشجو کرد. بیشتر دانشجویان پیام‌نور در سال‌های اول به‌خاطر آموزش ازراه‌دور و فرصتی که برای ادامه تحصیل به کارمندان می‌داد، از این قشر بودند.

پیام‌نور در گذر زمان
تعداد واحدهای دانشگاهی این دانشگاه که در ۳۱استان کشور شعبه دارد، ۴۹۵شعبه برآورد می‌شود و آمارها حکایت از آن دارد که از سال۶۷ تاکنون بالغ بر ۳ونیم‌میلیون نفر از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شده‌اند و بیش از ۳۶۰هزار دانشجو هم درحال‌حاضر در این دانشگاه مشغول تحصیل‌اند. گرچه در سال نخست این دانشگاه تنها در ۵رشته تحصیلی پذیرای دانشجویان بود، اما هم‌اکنون حدود ۴۰۰رشته در دوره کارشناسی، ۲۲۰رشته در مقطع ارشد و ۱۲۰رشته در دوره دکتری دارد.

کدام استان‌ها بیشترین واحد را دارند؟
بیشترین تعداد شعب دانشگاه پیام‌نور متعلق به استان‌های فارس، خراسان رضوی، تهران و خوزستان است که هرکدام بین ۲۵ تا ۴۰مرکز و واحد آموزشی فعال دارند. این استان‌ها درمجموع حدود ۳۰درصد کل واحدهای پیام‌نور کشور را به‌خود اختصاص داده‌اند.

فرازوفرودهای پیام‌نور
دانشگاه پیام‌نور در دهه‌های مختلف شاهد فرازوفرودهای بسیاری بوده است؛ مثلا دهه۷۰ برای این دانشگاه دهه توسعه تدریجی بود و از دهه۸۰ به‌عنوان دهه دوران طلایی و رشد آن یاد می‌شود؛ تا آنجا که در این دوره شمار دانشجویانش به بیش‌از یک‌میلیون نفر رسید و این دانشگاه در سال‌های ۸۹ تا ۹۲ به بزرگ‌ترین دانشگاه جهان از نظر تعداد دانشجو تبدیل شد. یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این دانشگاه در آن دوران، استفاده گسترده از سیستم آموزش نیمه‌حضوری و برگزاری امتحانات سراسری الکترونیکی بود؛ اما در دهه۹۰ که از آن به‌عنوان دوره تحول و چالش یاد می‌شود، این دانشگاه در تمامی شعب خود شاهد کاهش نسبی تعداد دانشجویان بود، آن هم در سایه تغییر سیاست‌های وزارت علوم و اشباع بازار آموزش عالی.

رتبه دانشگاه پیام‌نور در رتبه‌بندی US News چیست؟
رتبه‌بندی بهترین دانشگاه‌های جهان از سوی مؤسسه USNews در سال ۲۰۲۵-۲۰۲۴ منتشر شده است و ۶۹دانشگاه ایرانی در جمع ۲۲۰۰دانشگاه برتر جهان رتبه‌بندی شده‌اند. دانشگاه پیام‌نور به‌عنوان بزرگ‌ترین دانشگاه دولتی کشور بین ۶۹دانشگاه برتر ایران و در جمع دانشگاه‌های برتر جهان قرار گرفته است. این دانشگاه در بین دانشگاه‌های کشور رتبه۵۳ و در بین دانشگاه‌های برتر جهان رتبه۱۹۷۲ را دارد. گفتنی است این رتبه‌بندی در پی آن است که بهترین دانشگاه‌های جهان را که پژوهش‌های علمی بسیاری انجام می‌دهند به دانشجویان متقاضی از سراسر جهان معرفی کند.

*