ساخت مستندی دیگر درباره جنگ ۱۲ روزه

مستند «پشت چراغ قرمز» ساخته مهدی باقری با موضوع حمله اسرائیل به میدان تجریش به زودی و با پایان مراحل فنی آماده نمایش می‌شود.

مهدی باقری، درباره فیلم تازه‌اش به ایسنا گفت: نام این مستند ابتدا «اورانیوم غنی شده» بود، ولی نام آن را به «پشت چراغ قرمز» تغییر دادم. این مستند در مرحله صداگذاری و تصحیح رنگ قرار دارد، به زودی مراحل فنی فیلم تمام شده و این مستند آماده نمایش می‌شود.

این مستندساز در رابطه با نمایش «پشت چراغ قرمز» در نوزدهمین جشنواره‌ سینماحقیقت بیان کرد: فکر می‌کنم بخشی در جشنواره با عنوان فیلم‌های مرتبط با جنگ ۱۲ روزه ایجاد شده تا آثاری که در این زمینه تولید شده‌اند، بدون رقابت در آن نمایش داده شود. برای من جذاب‌تر است که «پشت چراغ قرمز» در بخشی غیررقابتی نمایش داده شود.

مهدی باقری پیش‌تر مستند «پرواز بر فراز سرزمین خورشید» را هم کارگردانی کرده که این فیلم هم، از وجهی دیگر به ایران می‌پردازد، او درباره این مستند گفت: این مستند درباره اشمیت، باستان‌شناس آمریکایی-آلمانی است که بین سال‌های ۱۳۰۹ تا ۱۳۱۸ در ایران کاوش کرده است. او در مناطقی مهم مانند تخت جمشید، ری و تپه حصار دامغان فعالیت کرده است. نکته مهم درباره او، این است که برخلاف برخی از باستان‌شناسان پیش از خود که بیشتر گنج‌یاب بودند، اشمیت یک باستان‌شناس علمی بود و آثار و مقالاتش مستندسازی شده است.

این کارگردان افزود: این رویکرد باعث شد نگاه ویژه‌ای به فعالیت‌های او، به ‌ویژه همکاری با هلن، همسرش، داشته باشم. قصه فیلم بخشی واقعی و بخشی تخیلی است، بخشی واقعی به زندگی حرفه‌ای و کاوش‌های اشمیت در ایران می‌پردازد و بخش تخیلی روابط عاشقانه او با همسرش، هلن، را از طریق نامه‌نگاری‌ها بازسازی می‌کند. یکی از مهم‌ترین اقدامات هلن در ایران خریداری هواپیمایی به نام دوست ایران (Friends Of Iran) بود که از آن برای نقشه‌برداری و عکاسی علمی از مناطق باستانی استفاده می‌شد. پیش از این، فیلمبرداری هوایی انجام شده بود، اما برای اولین بار تصاویر علمی و نقشه‌های دقیق از مناطق باستانی ایران ثبت شد که این مهم‌ترین ویژگی مستند است.

این مستندساز درباره تفاوت مستندهای اجتماعی و تاریخی گفت: من بین فیلم تاریخی و اجتماعی تفاوتی نمی‌گذارم. درواقع مهم این است که فیلم مستند بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند. مخاطب امروز، دنبال فیلمی است که بتواند خود را در موقعیت‌ها و روایت‌ها قرار دهد. وقتی«پرواز بر فراز سرزمین خورشید» تمام شد، بسیاری از تماشاگران تمایل داشتند فیلم طولانی‌تر باشد. تجربه من در حوزه‌های مختلف از جمله مردم‌شناسی، اجتماعی و تاریخی نشان داده که مخاطب با هر فیلمی که خوب ساخته شده باشد، ارتباط برقرار می‌کند.

این کارگردان درباره وضعیت حمایت از فیلم‌های مستند توضیح داد: بخش زیادی از مدیران سینمایی در ۱۵ تا ۲۰ سال گذشته، بیشتر فیلم‌های اجتماعی را مورد حمایت قرار داده‌اند. مخصوصاً آثاری که با جشنواره‌های خارجی مرتبط هستند، در حالی که فیلم‌های مستند تاریخی و علمی کمتر دیده می‌شوند. بسیاری از تولیدات ما که می‌توانند در دانشگاه‌ها یا جشنواره‌های تخصصی ارائه شوند، کنار گذاشته می‌شوند و حمایت و تبلیغ صرفاً به فیلم‌های اجتماعی محدود می‌شود.

وی درباره نگاه خود به مستندسازی علمی افزود: ما وامدار واقعیت هستیم. حتی وقتی از زیبایی‌شناسی فیلم داستانی استفاده می‌کنیم، این زیبایی‌شناسی باید در خدمت واقعیت و پژوهش فیلم باشد. در فیلم‌های باستان‌شناسی یا مردم‌شناسی، همکاری با گروه‌های علمی ضروری است تا پژوهش‌ها و پروژه‌ها به‌صورت دقیق راهنمایی شوند. متأسفانه در کشور ما بسیاری از فیلم‌های مستند علمی یا تخصصی صرفاً بر اساس علاقه فردی ساخته می‌شوند و پشتوانه علمی ندارند. حوزه دانشگاه ما از فیلم مستند تا حد زیادی دور است و حتی برای توضیح ساختار آن باید زمان زیادی صرف کرد.
باقری در پایان پیشنهاد کرد: به جای اینکه سیاستگذاران تنها به حمایت‌های کوتاه‌مدت بسنده کنند، بهتر است برنامه‌ریزی منظمی برای اکران، توزیع و حضور فیلم‌های مستند با موضوعات علمی در دانشگاه‌ها و گروه‌های علمی انجام شود تا این آثار دیده شوند و به جایگاه واقعی خود برسند. متأسفانه بودجه‌ها در حوزه تولید مستند اغلب به شکل محدود و ناکافی صرف می‌شوند.
«پشت چراغ قرمز» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی و درباره حمله اخیر اسرائیل به میدان تجریش است. رضا تیموری فیلمبردار این مستند است.

*