کم آبی و سرعت گرفتن مهاجرت به شهرها

عضو هیات رییسه کمیسیون کشاورزی مجلس هفتم گفت: تولید روستاییان به دلیل بحران کم آبی کاهش می‌یابد و جمعیت شهرها به دلیل مهاجرت روستاییان افزایش می‌یابد. این اتفاق یک معضل و چالش بزرگ اجتماعی و اقتصادی است.

هدایت‌الله میرمرادزهی در گفت‌وگو با ایسنا، به تبیین عوامل تاثیرگذار بر بحران کم آبی پرداخت و گفت: در کشورهای کم آب، فرهنگ مصرف آب اعمال می شود. آبی که در چرخه مصرف است مجددا تصفیه می‌شود و برای مصارف صنعتی و کشاورزی استفاده می‌کنند.

وی ادامه داد: در ایران به دلیل خشکسالی های متمادی و کاهش بارندگی ها، سفره‌های آب زیرزمینی برای مصرف شرب استخراج می‌شود. همین آب برای آبیاری باغ و باغچه و شستشو و استحمام استفاده می شود، در حالی که آب شرب باید از آب غیرشرب تفکیک شود نظیر کاری که در بسیاری از کشورهای جهان انجام می‌شود، البته در شهرهایی مثل قم نیز چنین تجربه‌ای وجود دارد. تفکیک بین آب شرب و غیر شرب در کشور کم بارشی چون ایران موجب مدیریت بهتر و بهره‌وری بیشتر از منابع آبی می شود.

نماینده مردم سراوان در مجلس هفتم با تاکید بر اینکه باید چرخه تولید و مصرف آب را مدیریت کنیم، گفت: نمی‌شود این عنصر حیاتیِ حیاتبخش را مدیریت نکرد و حتما باید در نحوه جمع آوری و مصرفش برنامه ریزی شود. مقدار آبی که در مناطق گرم و خشک می بارد زیاد است اما مدت زمان بارش کم و محدود است. در این اقلیم سیلابهای بزرگ در مدت زمانی کم شکل می گیرد. در گذشته‌های دور، مردمان ایران زمین سیستم آبخیزداری و شبکه های پشت سدی را برای ذخیره آب در سرداب‌ها، قنات‌ها و سدهای تزریقی جمع می کردند و در طول سال از آن استفاده می کردند. در آن ایام در بسیاری از روستاها جایی به نام «خوشاب» یا «هوتک» می‌ساختند و آب های سطحی را داخل چاله‌های آب ذخیره و به مرور از آنها استفاده می‌کردند. باید بازگردیم و از شیوه های سنتی که در غرب هم اکنون هم رایج است با تلفیق شیوه ها و فناوری های مدرن استفاده کرد.

عضو هیات رئیسه کمیسیون کشاورزی مجلس هفتم ادامه داد: مسئله دوم سیکل تبخیر و تعرق است. به دلیل شدت تبخیر در مناطق مرکزی فلات ایران پوشش گیاهی این مناطق نیز تحت تاثیر قرار گرفته است. آب باید مدیریت شود. آب چیزی نیست که بخواهیم از جایی وارد کنیم. باید سعی کنیم ذخیره آب را بهبود ببخشیم و مصرف آن را بهینه کنیم. حتما باید در کشت محصولات آب‌بر مثل هندوانه، ذرت و برنج در مناطق مرکزی فلات ایران که بارش های کم دارند تجدید نظر شود. کشت برنج یا ذرت در استان سیستان و بلوچستان یا استان‌های مرکزی کشور درست و به صرفه نیست. باید از روش های نوین آبیاری در بخش کشاورزی استفاده کنیم. آبیاری قطره‌ای از جمله این روش‌ها است. با این روش نوین مقدار مصرف آب به نصف کاهش می‌یابد. می‌توان مصرف آب در زمین‌های کشاورزی را از «لیتر در ثانیه در هکتار» را به «میلیمتر در ثانیه در هکتار» تغییر دهیم. اینها روش هایی است که به مدیریت منابع آبی کشور کمک می کند. در سایر روش های آبیاری می توان روند خشکسالی و دوره بازگشت آن و روند تر سالی و دوره بازگشتش را بر اساس آمار سال های گذشته استخراج و بر همان اساس برای مدیریت منابع آب کشاورزی برنامه‌ریزی کرد. آب آنقدر حیاتی است که به هیچ وجه نباید در موردش سهل‌انگاری کرد.

میرمرادزهی تاکید کرد: نگاه به برق و آب باید در چارچوب استراتژی و راهبردها و طرح‌های ۲۰ ساله متناسب با رشد جمعیت، مورد تجدیدنظر قرار گیرد. اگر منابع و ذخائر محدود آب کشور خوب مدیریت نشود، بحران آب بدتر می شود.

وی بر انتقال آب خلیج‌فارس، دریای عمان و دریای خزر به استان‌های همجوار دریا و فلات مرکزی ایران تاکید کرد و گفت: در کشوری زندگی می‌کنیم که ۷ استانش همجوار دریا با جمعیت چند ده میلیون نفری است؛ بنابراین ضروری است که با استحصال آب دریا، لااقل نیاز صنایع از دریا تامین شود. در این صورت فشار به منابع آب زیرزمینی برای تامین آب کشاورزی و صنایع کاهش می‌یابد. در مرحله بعد آب دریا به استان‌های مرکزی‌تر کشور انتقال داده شود. کاری که در عربستان و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در حال انجام است. این کشورها آب را به نحوی تصفیه می‌کنند که در بخش شرب و کشاورزی قابل استفاده است.

نماینده مردم سراوان در مجلس هفتم با اشاره به آثار اجتماعی بحران آب در کشور، هشدار داد: کم آبی موجب سرعت گرفتن مهاجرت به شهرها و افزایش بیش از پیش جمعیت در شهرها می‌شود و روستاها خالی از سکنه می‌شود. تولید روستاییان به دلیل بحران کم آبی کاهش می‌یابد و جمعیت شهرها به دلیل مهاجرت روستاییان افزایش می‌یابد. این اتفاق یک معضل و چالش بزرگ اجتماعی و اقتصادی است اما اگر آب عادلانه توزیع و مدیریت شود و امکاناتی که داخل شهرهاست در روستاها نیز فراهم شود شاهد چنین معضلات پیچیده‌ای نخواهیم بود.

*