هشدار پیش از فاجعه؛ آمادگی تهران برای مقابله با زلزله احتمالی/ جلوگیری از ۶۰ درصد از تلفات زلزله

رئیس سازمان مدیریت بحران شهر تهران با اعلام تفاهم‌نامه بهره‌برداری از سامانه هشدار سریع زلزله، گفت: این سامانه امواج اولیه (P) را شناسایی کرده و می‌تواند تا ۱۰ تا ۱۵ ثانیه پیش از رسیدن امواج مخرب (S) هشدار صادر کند؛ این هشدارها به‌صورت خودکار به دستگاه‌های آماده مانند آتش‌نشانی، مترو و بیمارستان‌ها ارسال می‌شود و درهای ایستگاه‌ها باز، قطارها متوقف و ژنراتورها فعال می‌شوند.

علی نصیری در گفت‌وگو با ایسنا، از امضای صورتجلسه همکاری مشترک میان این سازمان و پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله خبر داد و تأکید کرد که این همکاری گامی مهم در راستای توسعه سامانه هشدار سریع زلزله در تهران محسوب می‌شود.

علی نصیری با اشاره به ماده ۱۴ قانون مدیریت بحران کشور، تصریح کرد: بر اساس این ماده قانونی، راه‌اندازی و توسعه سامانه هشدار سریع زلزله از وظایف وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و نهادهای وابسته همچون پژوهشگاه بین‌المللی زلزله است. با این حال، سازمان مدیریت بحران تهران از سال ۱۳۹۰، به‌ دلیل احساس مسئولیت اجتماعی، اجرای این پروژه ملی را آغاز کرد.

نصیری با بیان اینکه ایده اولیه سامانه هشدار سریع زلزله با مشاوره کارشناسان ژاپنی شکل گرفت، گفت: در سال ۱۳۹۰ با نصب نخستین شتاب‌نگار تخصصی این سامانه، مسیر اجرای آن آغاز شد. مطابق توصیه کارشناسان، برای دستیابی به حداقل استانداردهای لازم، نصب حداقل ۵۰ شتاب‌نگار ضروری بود.

وی ادامه داد: این سامانه می‌تواند امواج اولیه (P) زلزله را شناسایی کرده و تا ۱۰ الی ۱۵ ثانیه قبل از وقوع امواج مخرب (S) هشدار لازم را صادر کند، مشروط بر اینکه کانون زلزله خارج از محدوده شهر تهران باشد.

رئیس سازمان مدیریت بحران شهر تهران در تشریح عملکرد سامانه اظهار کرد: در صورت ثبت امواج زلزله، هشدارها به‌ صورت خودکار به دستگاه‌هایی که برای مواجهه با شرایط اضطراری آمادگی دارند، ارسال می‌شود. برای مثال، درهای ایستگاه‌های آتش‌نشانی باز می‌شوند، قطارهای مترو متوقف می‌شوند و ژنراتورهای اضطراری بیمارستان‌ها فعال می‌شوند.

وی همچنین به امکان هشدار عمومی از طریق صداوسیما اشاره کرد و گفت: در آینده می‌توان با قطع برنامه‌های عادی و پخش زیرنویس در شبکه‌هایی نظیر شبکه خبر و شبکه تهران، وقوع زلزله را به اطلاع عموم رساند.

نصیری با اشاره به روند توسعه سامانه طی سال‌های گذشته افزود: از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰، ۲۶ شتاب‌نگار نصب شد. اما از ابتدای مدیریت جدید شهری در سال ۱۴۰۰ تاکنون، در مدت کمتر از دو سال، ۲۴ شتاب‌نگار دیگر نیز خریداری، نصب و راه‌اندازی شد. در مجموع ۵۰ شتاب‌نگار برای تکمیل شبکه، در مناطق کوهستانی، صعب‌العبور و بیابانی استان‌های تهران، البرز، سمنان و قم نصب شده‌اند.

وی با تأکید بر هزینه‌بر بودن این پروژه گفت: هزینه خرید و راه‌اندازی هر ایستگاه بیش از یک میلیارد تومان بوده و تمامی این هزینه‌ها از سوی شهرداری تهران تأمین شده است، بدون آنکه مراسم افتتاح رسمی برگزار شده باشد.

نصیری همچنین از تکمیل سامانه نرم‌افزاری تحلیل اطلاعات این شتاب‌نگارها خبر داد و افزود: تنها بخش باقی‌مانده، پذیرش مسئولیت رسمی هشداردهی از سوی وزارت علوم و پژوهشگاه بین‌المللی زلزله است که در قانون نیز بر آن تصریح شده است.

وی هشدار داد: اگرچه سامانه هشدار می‌تواند تا ۶۰ درصد از تلفات زلزله جلوگیری کند، اما صدور بی‌مورد هشدار نیز تبعات جدی به‌ دنبال دارد؛ از این رو، دقت بالا و در نظر گرفتن ابعاد حقوقی و قانونی، امری ضروری است.

نصیری با اشاره به توافق صورت‌گرفته در آیین امضای بهره‌برداری از سامانه، اظهار امیدواری کرد که طی سه مرحله در یک بازه زمانی ۲.۵ ساله، این سامانه با پذیرش مسئولیت قانونی از سوی وزارت علوم رسماً افتتاح شود.

وی در پایان افزود: با بهره‌برداری نهایی از این سامانه، ایران دهمین کشور دنیا خواهد بود که به چنین فناوری پیشرفته‌ای در حوزه هشدار سریع زلزله مجهز می‌شود. این پروژه، گامی در مرزهای دانش است و می‌تواند جان هزاران نفر را نجات دهد.

*