خطر یک شیرین‌کننده جایگزینِ قند

«اریتریتول»، الکل قند و شیرین‌کننده بدون کالری است که در تهیه محصولات بدون قند مانند نوشیدنی‌های انرژی‌زا و آدامس‌های رژیمی (بدون قند) استفاده می‌شود.

به گزارش ایسنا، مطالعات اخیر نشان می‌دهند که سطح بالای اریتریتول در خون با افزایش خطر مشکلات عروقی مانند لخته شدن خون، بیماری قلبی و سکته مغزی مرتبط است.

تحقیقات سلولی جدید با ارائه شواهد تازه تایید می‌کنند میزان اریتریتولِ جایگزین قند و شکر در یک وعده نوشیدنی به سلامت مغز و عروق آسیب می‌رساند.

این ماده در سال ۲۰۰۱ در ایالات متحده به‌عنوان افزودنی غذایی تایید شد و اکنون نوعی جایگزین سالم قند برای افرادی به شمار می‌رود که به دنبال کاهش وزن یا کنترل سطح قند خون خود هستند.

به‌رغم محبوبیت اریتریتول، درباره عوارض جانبی آن نگرانی‌هایی وجود دارد. در تحقیقات اخیر هم ارتباط سطح بالای اریتریتول با افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی تایید شده است که احتمالا به‌ دلیل افزایش تشکیل لخته‌های خونی است.

اکنون مطالعه‌ای جدید روی سلول‌ها نشان می‌دهد که میزان اریتریتول موجود در یک وعده نوشیدنی به سلامت مغز و عروق آسیب می‌رساند. یافته‌ها نشان می‌دهند که اریتریتول، استرس اکسیداتیو را افزایش و تولید نیتریک اکسید در عروق مغز را کاهش می‌دهد. همین امر اختلال جریان خون را به همراه دارد و خطر اختلالات عروقی مانند سکته مغزی را نیز تشدید می‌کند.

متخصصان چکیده این مطالعه را در نشست فیزیولوژی آمریکا که از ۲۴ تا ۲۷ آوریل ۲۰۲۵ در بالتیمور مریلند برگزار شد، ارائه کردند. آن‌ها در آزمایشگاه دانشگاه کلرادو بولدر، تاثیر اریتریتول بر استرس اکسیداتیو و تولید نیتریک اکسید در سلول‌های عروقی مغز را بررسی کردند.

متخصصان در این آزمایش سلول‌های عروق مغز انسان را در معرض ۳۰ گرم اریتریتول، معادل مقدار موجود در یک قوطی نوشیدنی شیرین‌شده با شیرین‌کننده مصنوعی قرار دادند. سلول‌ها سه ساعت در این محلول باقی ماندند. آن‌ها دریافتند که برخورد سلول‌ها با اریتریتول سطح استرس اکسیداتیو را افزایش می‌دهد.

طبق نتایج‌ به‌دست‌آمده، سلول‌های در معرض اریتریتول تقریبا دو برابر سلول‌های سالم، مولکول‌های فعال اکسیژن تولید کردند. مولکول‌های فعال اکسیژن نوعی رادیکال آزادند که می‌توانند به سلول‌ها آسیب برسانند. همچنین سطح دو آنزیم کلیدی آنتی‌اکسیدان در سلول‌های در معرض اریتریتول افزایش یافت. علاوه بر این، سلول‌های در معرض اریتریتول نیتریک اکسید کمتری تولید کردند. نویسندگان این مطالعه می‌گویند که افزایش استرس اکسیداتیو و کاهش سطح نیتریک اکسید، افزایش خطر بیماری‌های عروقی و سکته مغزی را به همراه دارد.

به گزارش ایندیپندنت، کارشناسان می‌گویند اریتریتول ممکن است با دخالت مستقیم در فرایندهای سلولی به سلامت مغز و عروق آسیب برساند. اریتریتول، تولید نیتریک اکسید را که مولکول ضروری برای آرام شدن و انبساط رگ‌های خونی و گردش خون است، مختل می‌کند. کاهش نیتریک اکسید نیز می‌تواند عملکرد عروق را مختل و در گردش خون اختلال ایجاد کند و احتمالا باعث آسیب عصبی‌ـ‌عروقی شود.

به این ترتیب، متخصصان در مورد مصرف جایگزین‌های قند هشدار می‌دهند و می‌گویند که اگر نگران سلامت قلب و مغزتان هستید مصرف آن را محدود کنید. آن‌ها توصیه می‌کنند که سراغ گزینه‌های طبیعی مانند عسل یا شیرین‌کننده‌هایی مانند شیره خرما بروید.

*