سوانح و حوادث ترافیکی در سالمندان

با گسترش زندگی ماشینی و افزایش روزافزون ترافیک در خیابان‌ها و جاده‌ها در نیم قرن اخیر، بر تعداد تصادفات و خسارات ناشی از آن افزوده شده است. در این رابطه مطلبی از مریم سعید فیروزآبادی؛ کارشناس سلامت سالمندان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز را در این رابطه می‌خوانیم.
در مقابل فواید اقتصادی و رفاهی ناشی از گسترش ارتباطات و سرعت جابه‌جایی کالا و مسافر، متأسفانه بر تعداد و شدت تصادفات ترافیکی افزوده شده و خسارات جانی و مالی ناشی از تصادفات، بار سنگینی بر جامعه بشری تحمیل کرده است.
ایران از نظر سوانح و حوادث ترافیکی به عنوان یکی از کشورهایی که دارای بیشترین موارد تصادفات و مرگ و میر ناشی از آن است، معرفی شده و این مسأله باعث افزایش هزینه‌های درمانی‌ مستقیم (هزینه‌های درمانی ناشی از تصادفات و مراقبت از معلولان حادثه) و غیرمستقیم (نظیر ایجاد مشکلات روانی و افسردگی در افراد خانواده، از دست دادن نیروی کار فعال به صورت دائم یا موقت) می‌شود.
از طرفی امروزه موضوع حوادث در سالمندان از اهمیت بالایی برخوردار است، چرا که جمعیت سالمندان رو به افزایش است و تحرک و سبک زندگی سالمندان زندگی آن‌ها را در معرض خطر آسیب جدی قرار می‌دهد. سالمندان به علت وجود مشکلات مفصلی اسکلتی و در نتیجه تحرک و عکس‌العمل کند نمی‌توانند خود را در هنگام حوادث رانندگی از مهلکه نجات دهند؛ از طرف دیگر به علت بیماری‌های مزمن از جمله پوکی استخوان، میزان شکستگی استخوان و در نتیجه بستری در بیمارستان افزایش می‌یابد که این خود ریسک مرگ و میر را در سالمندان بالا می‌برد.
افزایش سن باعث کاهش توانایی سالمندان جهت اقدام کردن در شرایط نیازمند تصمیم‌گیری و زمان‌های واکنش سریع است.
برخی حواس مانند بینایی و شنوایی نیز با افزایش سن دچار اختلال می‌شوند.
سالمندان اغلب دشوارتر از جوانان قادر به تصمیم گیری‌های سریع و صحیح در موقعیت‌های خطرناک هستند.
کاهش سرعت واکنش، ضعف تمرکز و جهت‌یابی، لرزش بدن به ویژه دست‌ها، احساس خستگی و ضعف و کاهش قدرت بینایی و شنوایی که بر اثر افزایش سن به وجود می‌آیند، از جمله تغییراتی هستند که مهارت رانندگی را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
از طرفی اختلالات خواب و مصرف دارو، با ایجاد اختلال در فرایند پردازش داده‌ها و طولانی کردن مدت زمان پاسخ، رفتار رانندگی را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
آمفتامین‌ها جزو دسته اول بوده و باعث افزایش رفتارهای خطرناک می‌شوند؛ همچنین دیازپین‌ها قابلیت‌ها را کاهش می‌دهند. چه بسا بسیاری از افراد مسن ظاهراً برای رانندگی مشکلی نداشته باشند، اما پس از انجام آزمایش‌های پزشکی از جمله آزمون‌های عصبی و حرکتی و در صورت اثبات نشانه‌های هشداردهنده ممکن است مشخص شود که هرگز نباید رانندگی کنند.
با توجه به موارد گفته شده می‌توان اقداماتی مانند آموزش مداوم از طریق رسانه‌های عمومی، آموزش رانندگان در خصوص احترام حقوق عابرین سالمند و نصب پل‌های عابرین پیاده مناسب سالمندان در سطح شهرستان‌ها، طراحی خودروهای مناسب سالمندان مانند استفاده از گیربکس اتوماتیک، استفاده از خودروهای با سیستم ایمنی خوب مانند استفاده از سنسور پارک دنده عقب، استفاده از خودروهای دارای صندلی های با شیب و ارتفاع قابل تنظیم و کنترل حرکت هوشمند انجام داد.
توصیه های خودمراقبتی برای رانندگی ایمن در سالمندان
اگر شما وسیله نقلیه شخصی دارید، باید بدانید که تغییراتی که بر اثر افزایش سن به وجود می آیند، مانند کند شدن عکس‌العمل‌ها وکاهش قدرت بینایی، مهارت رانندگی را کم می کنند.
بایدها:
تا جایی که امکان دارد، کمتر از وسیله نقلیه شخصی استفاده کنید.
اگر رانندگی می‌کنید، حتما برای معاینه چشم و تجدید گواهینامه رانندگی اقدام کنید؛ چنان‌چه به شما توصیه شده است که با عینک رانندگی کنید، حتماً این کار را انجام دهید.
نبایدها:
بهتر است شب‌ها رانندگی نکنید؛ نور تند در شب، مانع دید کافی می‌شود.
تلاش کنید که با برنامه‌ریزی مناسب، کارهای ضروری را در طول روز انجام دهید تا نیازی به رانندگی در شب نداشته باشید.
در ساعت‌های شلوغ و پر ازدحام رانندگی نکنید.
می‌توانید زمان رفت و آمد خود را در ساعت‌های خلوت روز تنظیم کنید.
در مسافت‌های طولانی، رانندگی نکنید.

*