۱۴۹ اثر تاریخی کشور در جنگ آسیب دیدند؛ مرمت ۶۰ درصد آثار انجام شد

علیرضا ایزدی در حاشیه برگزاری شورای عالی ثبت و حریم آثار غیرمنقول استان اصفهان در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در جریان جنگ اخیر، برخلاف معیارها و مفاد کنوانسیون‌های بین‌المللی مرتبط با میراث فرهنگی، ۱۴۹ اثر تاریخی کشور دچار آسیب شدند که بخشی از آن‌ها در پرونده‌های میراث جهانی به ثبت رسیده‌اند.

وی با اشاره به آسیب‌های واردشده به مجموعه‌های تاریخی و فرهنگی کشور افزود: کاخ گلستان و مجموعه سعدآباد از جمله آثاری بودند که در جریان این اتفاقات آسیب دیدند و در کاخ سعدآباد نیز خسارات جدی سازه‌ای گزارش شده است. همچنین بخشی از ایستگاه‌های تاریخی راه‌آهن که در پرونده میراث جهانی راه‌آهن ایران قرار دارند، از جمله آثار آسیب‌دیده هستند.

رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث‌فرهنگی و طبیعی کشور با اشاره به آغاز اقدامات حفاظتی و مرمتی پس از وقوع آسیب‌ها تصریح کرد: با دستور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، عملیات مرمت آثار آسیب‌دیده از روزهای نخست در دستور کار قرار گرفت و تاکنون حدود ۶۰ درصد این آثار مرمت شده‌اند.

ایزدی ادامه داد: گروه‌های تخصصی مرمت در دو حوزه سازه و آرایه‌های معماری همچنان مشغول فعالیت هستند و تلاش می‌شود با تکمیل اقدامات حفاظتی و مرمتی، شرایط لازم برای ساماندهی آثار و بازگشایی موزه‌ها و مجموعه‌های تاریخی برای بازدید علاقه‌مندان فراهم شود.

وی با اشاره به برگزاری جلسات شورای ملی ثبت، تعیین حریم و بررسی پرونده‌های مرتبط با آثار تاریخی در شهرستان فلاورجان گفت: این نشست‌ها به دعوت مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان و با هدف بررسی میدانی پرونده‌های ثبتی و موضوعات مرتبط با تعیین حریم آثار برگزار شده است.

رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث‌فرهنگی و طبیعی کشور افزود: یکی از رویکردهای جدید این مرکز، برگزاری میدانی جلسات شوراهای تخصصی در استان‌ها و بررسی پرونده‌ها در محل استقرار آثار تاریخی است؛ زیرا بخشی از پرونده‌های ثبتی و تعیین حریم، برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر به بازدید مستقیم اعضای شوراهای ملی نیاز دارند.

ایزدی با اشاره به تجربه موفق برگزاری این جلسات در استان‌های مختلف طی دو سال گذشته بیان کرد: در نشست فلاورجان، علاوه بر بررسی پرونده‌های مربوط به استان اصفهان، برای نخستین بار در این روند، تمرکز شهرستانی نیز مورد توجه قرار گرفته است تا پرونده‌های مرتبط با ظرفیت‌های تاریخی یک شهرستان به‌صورت متمرکز بررسی شوند.

وی خاطرنشان کرد: حضور اعضای شورای ملی ثبت در محل آثار، امکان شناخت دقیق‌تر ویژگی‌های تاریخی، معماری و وضعیت موجود بناها را فراهم می‌کند و می‌تواند کیفیت تصمیم‌گیری در زمینه ثبت ملی و تعیین حریم را افزایش دهد. از سوی دیگر، برگزاری این نشست‌ها در استان‌ها امکان بررسی تعداد بیشتری از پرونده‌ها را نیز فراهم می‌کند.

رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث‌فرهنگی و طبیعی کشور با اشاره به گستردگی ظرفیت‌های تاریخی ایران گفت: بر اساس داده‌ها و پایش‌های انجام‌شده، نزدیک به یک میلیون اثر تاریخی در کشور شناسایی شده است که از این تعداد، حدود ۴۰ هزار اثر در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌اند؛ بنابراین تا رسیدن به وضعیت مطلوب در حوزه شناسایی و ثبت آثار فاصله قابل توجهی وجود دارد.

ایزدی افزود: با رویکرد جدید وزارت میراث فرهنگی و تأکید وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، تلاش می‌شود روند ثبت آثار با سرعت بیشتری دنبال شود؛ چراکه ثبت ملی آثار، علاوه بر فراهم‌کردن زمینه حفاظت قانونی از آن‌ها، یکی از پایه‌های اصلی برای تدوین و تکمیل پرونده‌های پیشنهادی ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو به شمار می‌رود.

وی با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی شهرستان فلاورجان و پرونده‌های مطرح‌شده در این نشست گفت: کبوترخانه‌های تاریخی از جمله موضوعات مورد بررسی در این جلسه هستند که با توجه به ویژگی‌ها و ظرفیت‌های تاریخی و معماری آن‌ها، می‌توانند در مسیر شناسایی، مستندسازی و بررسی ظرفیت‌های ثبت جهانی مورد توجه قرار گیرند.

ایزدی تأکید کرد: بررسی میدانی این آثار و شناخت دقیق‌تر ویژگی‌های آن‌ها می‌تواند به ارتقای کیفیت پرونده‌های ثبت ملی و فراهم‌شدن مقدمات لازم برای تدوین پرونده‌های واجد شرایط ثبت در فهرست میراث جهانی کمک کند.

*