برای آیندگان فیلم بسازید نه برای رزومه‌سازی؛ هشداری برای آینده مستند

به گزارش خبرنگار مهر، مجید رستگار کارگردان مستند «کدهای سیاه» با اشاره به سیاست‌های جهان‌خوارانه آمریکا در کشورهایی نظیر عراق، سوریه و لیبی تأکید کرد: سران این کشورها تبدیل شدند به مترسک‌هایی که فقط حضور دارند و هر موقع آمریکا بخواهد چیزی بهشان می‌دهد و هر موقع هم نخواهد، چیزی نمی‌دهد تا تهدیدشان کند.

رستگار درباره شناخت نسل جوان نسبت به واقعه تسخیر لانه جاسوسی توضیح داد: گفته می‌شود تمام مشکلات و درگیری‌ های که با آمریکا داریم و تا الان هم ادامه پیدا کرده است، به خاطر تسخیر لانه جاسوسی است اما ما هر چقدر هم مستند ساختیم، همچنان نتوانستیم این را به نسل جوان القا کنیم که این همان آمریکایی است که برایش شاه، وزیر، مصدق، روحانی و آخوند هیچ فرقی ندارد و فقط دنبال منافع خودش است.

نسل جوان دارد متوجه می شود که آمریکا جهان‌خوار است

کارگردان مستند «کدهای سیاه» اظهار کرد: در جریانات اخیر، به نظر من اتفاقات مثبتی افتاد و نسل جدید رسانه‌ای توانست کمک کند تا جایگاه آمریکا نشان داده شود. جهان‌خواری آمریکا یعنی دوست دارد نفت را فقط برای خودش داشته باشد، معادن یک کشور را برای خودش می‌خواهد بگیرد. اوکراین، عراق، افغانستان، ونزوئلا و سوریه نمونه‌هایی از کشورهای بسیار بزرگ و باتمدنی هستند که از بین رفته‌اند.

رستگار در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به لزوم انتقال مفاهیم به عموم مردم تصریح کرد: در طول این سال‌ها، ما به صورت ایدئولوژیک به علت دشمنی و تقابلمان با آمریکا پرداخته‌ایم و وقتی مخاطب، یک مخاطب خاص است که به لحاظ تفکری با سازنده اثر تضاد دارد، حرف طرف مقابل را گوش نمی‌دهد. پس باید این صحبت‌ها از سمت کسانی به او منتقل شود که هم‌سو، هم‌جریان و هم‌تیپ خودشان باشند. این کاری است که هیچ‌وقت انجام نشده و برای همین در این سال‌ها ما در این زمینه به مشکل خوردیم و عقب افتادیم.

هشداری برای آینده مستند در ایران

وی در پاسخ به این پرسش که بین مدیوم سینما و مستند کدام را ضروری‌تر می‌داند، بیان کرد: سینما خوب و برای من جذاب است ولی اگر بنا باشد حرف مستند و تاریخی در فیلم زده شود، مخاطب برایش کمتر مورد قبول است و همه می‌گویند این فضا، فضای «فیلم» است و از واقعیت فاصله دارد. اما مستند اثری است که بر اساس مستندات ساخته شده است. متأسفانه مستند حدود یک سال است که دچار مشکل جدی شده و تمام ارگان‌ها به سمت تولید کارهای کوتاه رفته‌اند؛ کارهایی برای اینستاگرام که در همان بستر هم از بین می‌روند و چیزی ماندگار نخواهند بود. به همین دلیل از ساخت مستندهایی که منبع و مأخذ دارند و جامع هستند، دور می‌شوند که بزرگ‌ترین اشتباهشان نیز همین است.

این مستندساز با هشدار نسبت به عواقب این رویه تأکید کرد: اگر این اتفاق ادامه پیدا کند و ارگان‌ها به سمت آن ریزه‌کاری‌ها بروند، در چند سال آینده عملاً یک مستند فاخر ماندگار که بشود به آن رجوع کرد، فکت از آن گرفت و استفاده کرد، نخواهیم داشت. در مورد شهدای خاص، کارهای دو سه دقیقه‌ای ساخته می‌شود و دیگر چیز ماندگاری مثل «عابدان کهنز» و نظیر آن نخواهیم دید. این رویکرد به این دلیل است که ارگان‌ها بهانه‌شان این شده که پول نداریم، پس کلیپ‌های کوتاه می‌سازیم. عملاً امروز تمام نهادها دنبال رزومه‌سازی برای خودشان‌ هستند تا بگویند این تعداد کار ارائه دادیم و در نتیجه کمیت مهم‌تر از کیفیت شده است. امروز دیگر آدم دلسوز فنی مستندساز در راس این مراکز کم‌تر پیدا می‌شود؛ کسی که به این درک برسد و بداند مستند باید برای آیندگان ساخته شود.

رستگار با اشاره به ضرورت تخصیص بودجه به مستندهای عمیق عنوان کرد: برای ساخت یک مستند ماندگار باید چند ماه زحمت کشید. برای «کدهای سیاه» که درباره‌اش صحبت می‌کنیم، ۲ سال زحمت کشیده شده است. مستندهایی که به عنوان منبع و مأخذ استفاده می‌شوند و اهمیت دارند، باید رویشان کار شود و بودجه مناسب داشته باشند. من معتقدم در جنگ اخیر مدیون کارهای کوتاه و زودبازده بودیم ولی از آن سمت باید سالانه همان بودجه‌هایی که برای مستندسازی تخصیص داده می‌شد، تخصیص داده شود و این چراغ نباید خاموش شود.

اکران «جهان مبهم هاتف» به زودی اتفاق می‌افتد

وی در پایان درباره فعالیت‌های اخیر خود بیان کرد: این روزها منتظر اکران فیلم سینمایی‌ام «جهان مبهم هاتف» هستم که با مشکلاتی روبه‌رو است و مساله آن هم فهم تفاوت سینما و مستند است. باید برخی افراد را توجیه کرد که در سینما قرار نیست همه مستندات برابر باشد و اهمیت در ساخت درام جذاب است. در طول این ۲ سال درگیر تولید ۴ مستند هم بوده‌ام که آنها هم در نوع روایت، ساختار، فرم و قصه گویی متفاوت هستند. ۲ مستند به نام‌های «ژرتوا» و «تاوان فراموشی» اکران شدند، به جشنواره‌ها رسیدند و مورد لطف قرار گرفتند. امسال هم ۲ اثر دیگر با نام‌های «دروازه جهنم» و «من سبز زیتونی هستم» در جشنواره‌ها اکران خواهند شد.

*