اجاره کشتی‌های کانتینری رکورد ۴ ساله را شکست

به گزارش خبرگزاری مهر، بر اساس تازه‌ترین گزارش هفتگی مؤسسه بین‌المللی آلفالاینر (Alphaliner) در بازه زمانی ۲۱ تا ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، ظرفیت سفارش ساخت کشتی‌های کانتینری در جهان از مرز ۱۵ میلیون TEU عبور کرده است. پیش‌بینی می‌شود با توجه به قراردادهای جدید مورد انتظار، این رقم تا پایان سال جاری میلادی به حدود ۱۶ میلیون TEU برسد؛ روندی که از تداوم سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ کشتیرانی برای توسعه و نوسازی ناوگان جهانی حکایت دارد.

سهم ۵۶ درصدی کشتی‌های LNG‌سوز در سفارش‌های جدید

یکی از مهم‌ترین تحولات صنعت کشتیرانی در سال‌های اخیر، تغییر رویکرد مالکان کشتی‌ها و شرکت‌های حمل‌ونقل دریایی در انتخاب فناوری پیشران شناورهاست. بر اساس آمار آلفالاینر، کشتی‌های دوگانه‌سوز با قابلیت استفاده از گاز طبیعی مایع (LNG)، حدود ۵۶ درصد از ظرفیت سفارش‌های جدید ساخت کشتی را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین سهم کشتی‌های دوگانه‌سوز متانولی حدود ۱۲ درصد گزارش شده است.

در مقابل، سفارش ساخت کشتی‌های متعارف بار دیگر روند افزایشی به خود گرفته و به‌ویژه در بخش شناورهای با ظرفیت کمتر از ۷ هزار TEU مورد توجه قرار گرفته است. این روند عمدتاً به کاربرد گسترده این کشتی‌ها در مسیرهای منطقه‌ای، محدودیت دسترسی برخی مناطق به زیرساخت‌های سوخت جایگزین و جذابیت بیشتر آنها در بازار اجاره بازمی‌گردد.

این گزارش همچنین نشان می‌دهد در بخش کشتی‌های بزرگ با ظرفیت بیش از ۱۵ هزار TEU، حدود ۷۲ درصد سفارش‌ها به شناورهای دوگانه‌سوز LNG اختصاص دارد. در مقابل، در میان کشتی‌های کوچک‌تر از هزار TEU، حدود یک‌سوم سفارش‌ها به فناوری‌های جایگزین از جمله برق، باد، آمونیاک، هیدروژن و LNG مربوط می‌شود.

اجاره یک کشتی کانتینری روزانه ۱۲۰ هزار دلار آب خورد

بررسی وضعیت بازار اجاره کشتی‌های کانتینری حاکی از تداوم کمبود شناورهای آماده‌به‌کار و بالا بودن سطح تقاضا در این بازار است. بر اساس گزارش آلفالاینر، نرخ اجاره کشتی‌های کانتینری به بالاترین سطح خود در چهار سال اخیر رسیده و برای برخی شناورهای بزرگ و مدرن، نرخ‌های قابل‌توجهی به ثبت رسیده است.

در یکی از معاملات گزارش‌شده، یک فروند کشتی با ظرفیت ۴۸۰۰ TEU با نرخ روزانه ۸۰ هزار دلار برای مدت ۱۲ ماه اجاره شده است. همچنین نرخ اجاره یک کشتی با ظرفیت ۶۷۰۰ TEU در معاملات گزارش‌شده به حدود ۱۱۵ تا ۱۲۰ هزار دلار در روز رسیده است.

در بخش حمل‌ونقل کانتینری نیز شاخص حمل کانتینری شانگهای (SCFI) به ۳۶۸۱ واحد افزایش یافته که تقریباً سه برابر سطح این شاخص در مدت مشابه سال گذشته است.

با این حال، مؤسسه آلفالاینر نسبت به افزایش عرضه ناشی از تحویل گسترده کشتی‌های جدید در سال‌های آینده هشدار داده و این روند را یکی از عوامل بالقوه برهم‌زننده تعادل کنونی بازار ارزیابی کرده است.

بازگشت تدریجی خطوط کشتیرانی به مسیر کانال سوئز

یکی دیگر از تحولات مهم صنعت حمل‌ونقل دریایی، تغییر تدریجی مسیر برخی خطوط کشتیرانی و بازگشت آنها به مسیر کانال سوئز است.

بر اساس این گزارش، ائتلاف کشتیرانی پریمیر (Premier Alliance) تصمیم گرفته است دو سرویس دیگر خود در مسیرهای آسیا ـ مدیترانه را از طریق کانال سوئز و دریای سرخ انجام دهد. این تصمیم در ادامه تغییر مسیرهای قبلی این ائتلاف اتخاذ شده است. از جمله تغییرات در برنامه جدید، اضافه شدن بندر سوخنا مصر به یکی از این سرویس‌هاست.

همچنین شرکت کشتیرانی CMA CGM با اعمال تغییراتی در سرویس‌های خود، برخی مسیرهای ارتباطی اروپا، آمریکای شمالی و اقیانوسیه را بازآرایی کرده و در یکی از موارد، مسیر ترانس‌آتلانتیک را به‌صورت موقت از برنامه یک سرویس زمستانی حذف کرده است.

با وجود این تحولات، گزارش آلفالاینر تأکید می‌کند ارزیابی آثار کامل بازگشت خطوط کشتیرانی به کانال سوئز بر بازار حمل‌ونقل دریایی، به تکمیل فرآیند تغییر مسیر سرویس‌ها وابسته است. بر این اساس، پیش‌بینی می‌شود آثار گسترده‌تر این تغییرات از سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷ نمایان شود.

افزایش ظرفیت ناوگان غیرفعال و رشد تعمیرات کشتی‌ها

بر اساس آمار منتشرشده، ظرفیت ناوگان تجاری کانتینری غیرفعال جهان تا ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ به حدود ۲۸۷ هزار TEU رسیده که معادل ۰.۸ درصد از ظرفیت کل ناوگان کانتینری جهان است.

همچنین ظرفیت کشتی‌های مستقر در تعمیرگاه‌ها و حوضچه‌های خشک به حدود ۷۶۹ هزار TEU افزایش یافته است. به این ترتیب، مجموع ظرفیت ناوگان تجاری غیرفعال و کشتی‌های در حال تعمیر از مرز یک میلیون TEU عبور کرده و به حدود یک میلیون و ۵۰ هزار TEU رسیده است.

گزارش آلفالاینر همچنین وضعیت خاورمیانه و محدودیت تردد عادی شناورهای تجاری در تنگه هرمز را از جمله عوامل مؤثر بر خارج ماندن بخشی از ظرفیت ناوگان کانتینری از چرخه فعالیت تجاری عنوان کرده است.

توسعه پایانه‌های کانتینری در هند و مراکش

در بخش تحولات بندری، توسعه پایانه پنجم کانتینری بندر موندرا در هند از جمله پروژه‌های مهم گزارش‌شده در تازه‌ترین گزارش آلفالاینر است. بر اساس این گزارش، عملیات احداث اسکله ۷۷۰ متری این پایانه به مراحل پیشرفته رسیده و دو دستگاه جرثقیل ساحلی جدید نیز به محل اجرای پروژه منتقل شده‌اند. پیش‌بینی می‌شود بهره‌برداری اولیه از این پایانه در اوایل سال ۲۰۲۷ آغاز شود.

همچنین پنج دستگاه جرثقیل بزرگ کانتینری ساخت شرکت چینی ZPMC به بندر جدید نادور وست مد در مراکش منتقل شده‌اند. این بندر با هدف تکمیل ظرفیت‌های بندری مراکش و توسعه ارتباطات تجاری در منطقه مدیترانه احداث می‌شود و قرار است فعالیت خود را از سال ۲۰۲۷ آغاز کند.

در تحولی دیگر، دولت عمان اعلام کرده است امتیاز بهره‌برداری شرکت خدمات بندری صلاله پس از پایان قرارداد در اول نوامبر ۲۰۲۸ تمدید نخواهد شد. بندر صلاله در سال ۲۰۲۵ حدود ۴.۳ میلیون TEU کانتینر جابه‌جا کرده که در مقایسه با سال قبل از آن، ۳۱ درصد افزایش داشته است.

تحویل کشتی‌های جدید و ثبت سفارش‌های تازه در بازار جهانی

در حوزه ساخت و تحویل شناورها نیز گزارش آلفالاینر از تحویل چندین فروند کشتی کانتینری جدید خبر می‌دهد. از جمله این شناورها می‌توان به کشتی با ظرفیت ۱۳ هزار و ۹۳۲ TEU متعلق به شرکت ONE، کشتی دوگانه‌سوز LNG با ظرفیت ۱۰ هزار و ۳۰۰ TEU متعلق به شرکت MSC و کشتی با ظرفیت ۸ هزار و ۷۰۰ TEU متعلق به شرکت KMTC اشاره کرد.

همچنین شرکت دانائوس (Danaos) سفارش ساخت دو فروند کشتی کانتینری با ظرفیت ۹۰۴۰ TEU را به کارخانه کشتی‌سازی هودونگ ژونگ‌هوا چین واگذار کرده است. بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، این دو شناور در سال ۲۰۲۹ تحویل داده خواهند شد.

در بخش سفارش‌های بزرگ نیز شرکت مرسک در حال مذاکره برای سفارش ساخت ۱۲ فروند کشتی کانتینری با ظرفیت ۲۴ هزار TEU و پیشران دوگانه‌سوز LNG است. در صورت نهایی شدن این مذاکرات، قرارداد مذکور به یکی از مهم‌ترین سفارش‌های ساخت کشتی‌های مگامکس در بازار جهانی تبدیل خواهد شد.

چشم‌انداز صنعت کشتیرانی کانتینری جهان

مجموع تحولات منعکس‌شده در گزارش هفتگی آلفالاینر نشان می‌دهد صنعت حمل‌ونقل کانتینری جهان در شرایطی دوگانه قرار گرفته است؛ به‌طوری‌که از یک سو، کمبود کشتی‌های آماده‌به‌کار، افزایش تقاضا، رشد نرخ اجاره و سرمایه‌گذاری در توسعه ناوگان و زیرساخت‌های بندری، فرصت‌های اقتصادی قابل‌توجهی برای فعالان این صنعت ایجاد کرده و از سوی دیگر، حجم بالای سفارش‌های ساخت کشتی، تحولات ژئوپلیتیکی، نوسانات قیمت سوخت و تغییر مسیرهای تجاری، چالش‌های مهمی را پیش روی شرکت‌های کشتیرانی قرار داده است.

در چنین شرایطی، نوسازی ناوگان، ارتقای بهره‌وری عملیاتی، توسعه فناوری‌های کم‌کربن و رصد مستمر تحولات بازار جهانی، از جمله الزامات اساسی برای حفظ و ارتقای قدرت رقابتی شرکت‌های کشتیرانی در عرصه تجارت بین‌المللی به شمار می‌رود.

*